Büşra Tekin
Üretim Bantlarında Yavaşlama Sinyalleri
Mutfaktaki yangın sadece gıda fiyatlarıyla sınırlı kalmıyor, ulaşım ve araç sahibi olma hayalleri de küresel piyasalardaki bu sert rüzgarlardan nasibini alıyor. Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) tarafından paylaşılan 2026 yılının ilk dört aylık verileri, otomobil üretiminde ciddi bir geri çekilme olduğunu gözler önüne serdi. Yılın ilk çeyreğini geride bıraktığımız bu günlerde, toplam otomotiv üretimi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3 azalarak 448 bin seviyelerine geriledi. Ancak asıl çarpıcı düşüş, doğrudan vatandaşı ilgilendiren otomobil üretiminde yaşandı. Otomobil üretimi yüzde 15 gibi keskin bir düşüşle 250 bin 276 adede kadar indi.
Ticari Araçlarda Hareketlilik Devam Ediyor
Otomobil tarafındaki kan kaybına rağmen, ekmek teknesi olarak görülen ticari araç grubunda yüzleri güldüren bir tablo var. Üretim rakamlarına baktığımızda ağır ticari araçlarda yüzde 20, hafif ticarilerde ise yüzde 17’lik bir artış görüyoruz. Bu durum, lojistik ve taşımacılık sektörünün canlılığını koruduğuna dair önemli bir işaret. Ancak binek araç üretimindeki sert düşüş, piyasadaki sıfır araç arzının daralması anlamına geliyor ki bu da doğrudan fiyat etiketlerine yansıma potansiyeli taşıyor. Eğer fabrikalar daha az otomobil üretiyorsa, bayilerdeki araç bulma sorunu yeniden gündeme gelebilir ve bu da ikinci el piyasasındaki fiyatların ateşini yükseltebilir.
İhracat Geliri Artıyor Ama Satılan Araç Sayısı Düşüyor
İşin ekonomi tarafındaki en ilginç detay ise ihracat rakamlarında saklı. Türkiye’nin dış satımında otomotiv sektörü yüzde 18’lik payla yine liderliği elinde tutuyor. Fakat burada bir tezatlık söz konusu: İhraç edilen araç sayısı adet bazında yüzde 9 azalmasına rağmen, kazanılan döviz miktarı yüzde 9 artarak 13,8 milyar dolara ulaştı. Bu durum, dünya genelinde araç fiyatlarının dolar bazında yükseldiğini ve birim maliyetlerin arttığını kanıtlıyor. Yani artık dünyada da araç sahibi olmak daha maliyetli bir hale gelmiş durumda. Vatandaşımızın cebini doğrudan etkileyen asıl veri ise yerli araç tercihinde yatıyor.
Piyasada Yerli Araç Payı Ne Durumda?
Sıfır otomobil satışlarına baktığımızda, satılan her 100 otomobilden sadece 35’inin ülkemizde üretilen yerli modellerden oluştuğunu görüyoruz. Hafif ticari araçlarda ise bu oran yüzde 24 seviyelerinde seyrediyor. Bu rakamlar bize şunu söylüyor: Vatandaş hala büyük oranda ithal araçlara yöneliyor. Kur farkının ve gümrük maliyetlerinin bu kadar yüksek olduğu bir dönemde, yerli üretimin payının düşük kalması otomobil maliyetlerini daha da yukarı çekiyor. Kendi fabrikalarımızdaki üretim kapasitesi yüzde 63’lerde kalmışken, yerli payını artıramazsak araç fiyatlarındaki o beklenen rahatlama ne yazık ki kapımızı çalmayacak.
