Son Dakika Tehdidi: ‘Tek Bir Gecede Yok Olabilirler’
Trump’ın ‘yarın gece’ dediği o anlar yaklaşıyor. Sokaktaki insan, Ortadoğu’daki bu gerilimden sıkıldı. Ne zaman tansiyon düşecek derken, ABD Başkanı Donald Trump’ın ağzından çıkan sözler bir kez daha yürekleri ağza getirdi: “İran’ın 2 seçeneği var. Bütün ülke tek bir gecede yok edilebilir ve o gece yarın gece olabilir.” Bu sözler, Tahran yönetimine verilen sürenin dolmasına saatler kala gelince, dünya diken üstüne oturdu. ABD Başkanı, bir yandan İran’ın enerji altyapısını yok etme tehdidini savururken, diğer yandan Pakistan’ın arabuluculuğuyla masaya oturmaya yeşil ışık yaktı. Ancak bu durum, bölgedeki karmaşayı daha da artıracak hamlelere gebe.
Pakistan’ın Barış Planı ve İsrail’in Hamlesi
Bu gerginliğin ortasında Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir, tarafları masaya oturtmak için gece gündüz demeden çalıştı. Pakistan’ın sunduğu “İslamabad Anlaşması” adını taşıyan iki aşamalı plan, krizin tırmanmasını engellemek için son şans olarak görülüyor. Planın birinci aşaması acil ateşkes ve küresel enerji ticareti için hayati öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını öngörüyor. İkinci aşama ise 15-20 günlük yoğun müzakerelerle kalıcı bir güvenlik anlaşması sağlamayı amaçlıyor.
Ancak bu barış çabaları masadaki diğer oyuncuların hamleleriyle baltalandı. İsrail, ABD’nin müzakere sürecine girdiği dakikalarda sahneye çıktı. İran’ın en büyük petrokimya tesisi olan Güney Pars Doğalgaz sahasına saldıran İsrail, tansiyonu tavan yaptırdı. Sadece bu da değil; İsrail Savunma Bakanı Katz, İran Devrim Muhafızları İstihbarat Komutanı Tümgeneral Mecid Hademi’nin öldürüldüğünü duyurarak, bardağı taşıran taşıran son damlayı ekledi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun da bizzat Trump’ı arayarak “ateşkes riskli” uyarısı yaptığı iddia edildi. Görünen o ki, İsrail barış masasının kurulmasını istemiyor.
Hürmüz’den Sonra Bab el-Mendeb Tehdidi
İran, ABD’nin tehditlerine karşı sessiz kalmadı. Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, ABD’nin teklif ettiği ateşkesin sadece “yeniden toplanmak için kısa bir ara” olduğunu söyleyerek reddetti. Tahran, kalıcı bir barış anlaşması için masaya oturmak istediğini, ancak bunun için yaptırımların kaldırılmasını ve bölgedeki tüm çatışmaların sonlanmasını şart koştu. Dahası, İran’ın dini liderinin danışmanı Ali Ekber Velayeti’den gelen açıklama, küresel enerji piyasalarını sarsacak cinstendi: Eğer ABD saldırırsa, Hürmüz Boğazı’nın yanında Babu’l Mendeb Boğazı da kapatılabilir.
Babu’l Mendeb Boğazı, Kızıldeniz ile Aden Körfezi’ni birbirine bağlıyor ve bu güzergah da küresel ticaretin can damarlarından biri. İran’ın bu tehdidi, petrol fiyatlarının fırlaması anlamına geliyor. Bölgedeki savaşın büyümesi, sadece Ortadoğu’yu değil, Avrupa Birliği’nden Asya’ya kadar tüm dünyayı derinden etkileyecek.
Avrupa’dan Uyarı: ‘Kabul Edilemez’
Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı Antonio Costa, İran’ın sivil altyapılarının hedef alınmasının “yasa dışı ve kabul edilemez” olduğunu açıkladı. Costa, askeri yöntemlerin sorunu çözmeyeceğini, asıl kurbanın İran halkı olacağını belirtti. Bu arada Türkiye ve Mısır gibi bölgesel aktörlerin de 45 günlük bir ateşkes için diplomatik çabaları sürüyor. Ancak İsrail’inail’in son hamleleri ve Trump’ın ‘tek gecede yok etme’ tehdidi, bu diplomatik çabaların zeminini her an kaydırabilir. Masada barış mı, yoksa topyekün savaş mı kazanacak, Trump’ın tanıdığı sürenin dolmasıyla netleşecek.
