Mehmet Ali KaracaKoltuk Kavgası ve Görünmeyen Fatura
Bakın beyler, hanımlar; bugünlerde Trump ile Papa arasındaki o meşhur gerginliği izlerken meseleyi sadece dini bir çekişme sanıyorsanız fena halde yanılıyorsunuz. Ekonominin şahı, siyasetin de gölgesidir. Trump’ın bugün Vatikan’la girdiği bu polemik, aslında cebimizdeki paradan tutun da küresel piyasalardaki güvene kadar her şeyi etkileyen bir güç savaşıdır. Tarih tekerrürden ibarettir derler ya, gelin size Orta Çağ’da bu işlerin nasıl patladığını ve “Canossa Yürüyüşü” denilen o büyük rezaleti anlatayım. Tarih sadece tozlu raflarda kalmaz, bugün Trump’ın seçim kampanyasındaki Hispanik oylarının hesabında bile karşımıza çıkar.
Canossa Yürüyüşü: Bir İnatlaşmanın Anatomisi
Yıl 1077… İmparator IV. Heinrich, Papa VII. Gregorius’a kafa tutayım derken kendini bir anda kapının önünde buldu. Papa’nın elindeki en büyük koz “aforoz” silahıydı. Birini aforoz etmek demek, onu sadece dinden çıkarmak değil; tüm ticari, siyasi ve sosyal ilişkilerini sıfırlamak demekti. Yani bugünün diliyle söylersek, bir ülkeye tam kapsamlı ekonomik ambargo uygulamakla eşdeğerdi. Heinrich, baktı ki koltuk elden gidiyor, halk desteği eriyor, kışın en sert zamanında Alpler’i aşıp Papa’nın kapısına kadar yürümek zorunda kaldı. O meşhur yürüyüş, bugün Batı dillerinde “boyun eğmek” ve “af dilemek” anlamına gelen bir deyim olarak hala yaşıyor.
Aforoz Silahı ve Ekonomik Çöküş
O dönemde piskoposları kimin atayacağı meselesi sadece bir “kim daha dindar” kavgası değildi. Piskopos demek, o bölgenin vergi geliri, arazisi ve insan gücü demekti. İmparator bu yetkiyi kaptırınca aslında koca bir bütçeyi de kaptırmış oluyordu. IV. Heinrich’in Canossa Kalesi’nin kapısında üç gün boyunca karların içinde, üzerinde bir pişmanlık gömleğiyle beklemesi, tarihin en büyük “u-dönüşlerinden” biridir. Sırf siyasi meşruiyetini korumak ve halkını tekrar kontrol altına alabilmek için o aşağılanmaya razı oldu. Ancak bu, aslında bir geri çekilme değil, taktiksel bir manevraydı. Çünkü aforoz edilen bir hükümdar, vergi toplayamaz, ordu kuramaz ve en önemlisi itaat göremezdi.
Saray Entrikaları ve Genç Bir İmparatorun Dramı
Meseleyi derinleştirelim; IV. Heinrich aslında babası III. Heinrich’in kurduğu o devasa otoritenin enkazında kalmıştı. Babası 39 yaşında ölünce, henüz 6 yaşında tahta çıkan bu çocuk, annesinin yumuşak yönetimi ve Alman prenslerinin bitmek bilmeyen iştahı arasında ezildi. Hatta 13 yaşındayken kaçırılıp Köln Başpiskoposu’nun vesayeti altına sokuldu. Bu travmalarla büyüyen birinin, ileride Papa ile kılıçları çekmesi kaçınılmazdı. Piskopos atamaları üzerinden çıkan o kriz, aslında bir “kim daha güçlü?” testiydi. Heinrich kışın ortasında Alpler’i aşarken canını tehlikeye attı ama aklında tek bir şey vardı: Tahtını ve parasını korumak.
Tarih Tekerrür mü Ediyor? Trump’ın Seçmen Hesabı
Şimdi gelelim bugüne. Trump, ABD’deki Katolik nüfusun oylarını kaybetme riskini göze alabilir mi? Tabii ki hayır. Hispaniklerden İrlanda kökenlilere kadar geniş bir kitle Papa’nın dudaklarının arasına bakıyor. Eğer Papa, Trump’ın politikalarını sert bir şekilde eleştirirse, bu Trump için sadece bir imaj kaybı değil, aynı zamanda siyasi bir iflas anlamına gelir. IV. Heinrich de 11 yıllık mücadelenin sonunda Papayı azlettirip kendi adamını başa getirmişti ama o “Canossa Yürüyüşü”nün lekesini asla silemedi. Bakalım Trump bu modern satranç tahtasında mat mı olacak, yoksa Heinrich gibi oyunun kurallarını mı değiştirecek? Bizim gibi vatandaşlar içinse asıl mesele, bu devlerin kavgası sırasında piyasalara ve cebimize düşecek olan o acı faturadır.