Vildan Aydoğdu
İstanbul’un kalbinde, toplumsal farkındalığın en somut duraklarından biri olan İstanbul Diyalog Müzesi, geçtiğimiz günlerde sarsıcı bir yüzleşmeye ev sahipliği yaptı. İlkokul üçüncü ve dördüncü sınıf öğrencilerinin katıldığı farkındalık turunda, karanlık bir ortamda görme engellilerin dünyasını anlamaya çalışan çocuklar, beklemedik bir itirafla karşılaştı. Rehberin anlatımı sırasında söz alan küçük Duru, sadece fiziksel engelleri değil, okul koridorlarında kol gezen akran zorbalığını gündeme taşıyarak adeta büyüklere ders verdi.
Eğitim Sisteminde Akran Zorbalığı ve Hukuki Süreçler
Türkiye’de akran zorbalığı, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından hazırlanan Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında titizlikle ele alınan bir konudur. Okullarda disiplin yönetmelikleri uyarınca, bir öğrencinin diğerine yönelik fiziksel veya psikolojik baskı kurması, ‘kişilik haklarına saldırı’ olarak değerlendirilir. Hukuki açıdan bakıldığında, zorbalığın boyutuna göre adli süreçler de işletilebilmektedir. Uzmanlar, çocukların birbirlerine taktıkları lakapların ve fiziksel özellikleriyle dalga geçilmesinin, ilerleyen yaşlarda ciddi psikolojik travmalara ve özgüven eksikliğine yol açtığı konusunda uyarıyor. Duru’nun yaşadığı ‘boy’ tartışması, aslında toplumsal bir yaranın sınıflara yansıyan en masum ama en keskin örneklerinden birini teşkil ediyor.
Empati Kültürü ve Toplumsal Farkındalığın Önemi
Haberin odağındaki İstanbul, 15 milyonu aşan nüfusuyla çok kültürlü ve dinamik bir yapıya sahip olsa da, dezavantajlı gruplara yönelik empati geliştirme noktasında hala kat etmesi gereken yollar bulunuyor. Diyalog Müzesi gibi alanlar, çocukların dezavantajlı bireylerin yaşadığı zorlukları deneyimleyerek anlamasını sağlarken, aynı zamanda kendi aralarındaki farklılıklara da saygı duymayı öğretiyor. Duru, kendisini ‘bücür’ diye nitelendiren arkadaşlarına karşı verdiği cevapta, özrün bir çözüm olmadığını, asıl çözümün karşılıklı anlayış ve sistemin değişmesi olduğunu vurguladı. Bu olgun duruş, okullarda sadece müfredat odaklı değil, karakter odaklı eğitimin de şart olduğunu bir kez daha kanıtladı.
Sonuç olarak, başkent kulislerinde de sıkça tartışılan toplumsal şiddet ve kutuplaşmanın temelleri aslında bu küçük yaşlardaki zorbalıklarla atılıyor. Güvenlik önlemlerinin sadece okul kapılarına kilit vurmak olmadığını, asıl güvenliğin empati ve saygı iklimiyle tesis edilebileceğini unutmamak gerekiyor. Duru’nun dediği gibi, hayat sadece ‘hayat işte’ deyip geçilecek kadar basit değil; her bireyin farklılıklarıyla kabul gördüğü bir düzen, tüm toplumun ortak sorumluluğudur.
