Zeynep Çelik
Mardin’de bu yıl yedincisi düzenlenen Mardin Bienali, tarihi sokakları, hanları ve taş avluları çağdaş sanatın dinamizmiyle buluşturuyor. Bienal kapsamında gerçekleştirilen ve büyük ilgi gören paralel etkinliklerden biri olan “Bedenimde Bir Yer” sergisi, bölgenin yok olmaya yüz tutmuş asırlık “deq” (geleneksel dövme) kültürünü modern sanatla harmanlayarak günümüze taşıyor. Sanatçı İbrahim Ayhan, çocukluğundan beri aşina olduğu bu motifleri kumaşlar üzerine nakşederek kültürel hafızayı taze tutmayı hedefliyor.
Kız Bebek Annesinin Sütüyle Yapılan Tılsım
Güneydoğu Anadolu coğrafyasında özellikle kadınlar arasında kuşaktan kuşağa aktarılan deq kültürü, sadece estetik bir kaygı taşımıyor. Kız bebek doğurmuş bir annenin sütü, lamba isi ve safra kesesinden alınan öd sıvısıyla hazırlanan karışımın iğneler yardımıyla deri altına işlenmesiyle yapılan bu dövmeler, geçmişte şifa ve korunma yöntemi olarak kullanılıyordu. Baş ağrısı, migren ve romatizma gibi rahatsızlıklara iyi geldiğine inanılan deq dövmeleri, aynı zamanda taşıdığı sembollerle derin toplumsal anlamlar barındırıyor.
Sanatçı İbrahim Ayhan’ın 85 yaşındaki annesi Emine Ayhan, bu kadim geleneğin bölgedeki son temsilcilerinden biri olarak biliniyor. Erkek kardeşi olmadığı için bu sanatı büyükannesinden devralan Ayhan, geleneksel kurallara göre deq yapmanın ve el vermenin özel şartları olduğunu belirtiyor. Avuç içine yapılan üç nokta motifinin kadınları kuma gelmesinden koruduğuna, göğüs bölgesine işlenen ceylan motiflerinin ise bebeklerin ceylan gibi güzel gözlü ve sağlıklı büyümesine vesile olacağına inanılıyor.
Maddi imkansızlıklara rağmen dışarıdan okuyarak güzel sanatlar fakültesinden mezun olan İbrahim Ayhan, annesinden ilham alarak başladığı bu serüvende deq motiflerini tuvallere ve serbest bırakılmış kumaşlara taşıyor. Kültürel mirasın korunmasına büyük katkı sunan bu sergi, hem yerli hem yabancı sanatseverlerin ilgisini çekerek Mardin’in kültürel turizmine yeni bir soluk kazandırıyor. Unutulmaya yüz tutan bu tılsımlı gelenek, sanatın gücüyle geleceğe aktarılmaya devam ediyor.
Kaynak: Hürriyet
