Yaz Sıcaklarında Vücutta Neler Değişiyor?
Yaz aylarında yükselen hava sıcaklıkları ve yoğun terleme ile birlikte vücutta hayati önem taşıyan mineral kayıpları meydana geliyor. Memorial Göztepe Hastanesi’nden Prof. Dr. Mahir Cengiz ve Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi’nden Prof. Dr. Yıldız Okuturlar, sodyum, potasyum ve magnezyum gibi elektrolitlerin eksikliğinin ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirterek önemli uyarılarda bulundu.
Sıcak Havaların Vücut Kimyasına Etkisi
Prof. Dr. Mahir Cengiz, sıcak yaz dönemlerinde terleme ile birlikte su ve mineral kaybının arttığını ifade etti. Ter yoluyla en fazla sodyum elementinin kaybedildiğini aktaran Cengiz; potasyum, magnezyum, kalsiyum ve klor seviyelerinde de düşüş görülebileceğine dikkat çekti. Mineral kaybının derecesi bireyin genetik faktörlerine, terleme düzeyine, gerçekleştirdiği fiziksel aktiviteye ve ortamın sıcaklığına bağlı olarak farklılık gösteriyor. Özellikle açık alanda güneş altında çalışanlar ile yoğun spor yapan bireylerde bu kayıplar çok daha belirgin hissediliyor.
Elektrolit Dengesizliğinin Belirtileri Nelerdir?
Prof. Dr. Yıldız Okuturlar, vücuttaki mineral dengesinin bozulduğuna işaret eden ilk belirtilerin halsizlik, baş ağrısı, baş dönmesi, kaslarda oluşan kramplar, yorgunluk ve idrar miktarında azalma ile renginde koyulaşma olduğunu belirtti. Su tüketimine rağmen giderilemeyen susuzluk hissinin kandaki su-tuz dengesine dair kritik bir ipucu olduğunu söyleyen Okuturlar, sodyum seviyesinin aşırı düşmesi durumunda hücre içine sıvı sızması nedeniyle beyin ödemi, bulantı, zihin bulanıklığı ve nöbetler yaşanabileceğini vurguladı. Sodyum oranının yükselmesi ise hücre büzüşmesine bağlı huzursuzluk ve kafa karışıklığı yaratıyor. Potasyum dengesizliği doğrudan kalp ritmini ve kas gücünü etkilerken, magnezyum düşüklüğü kramp ve seğirmelere, kalsiyum azlığı ise uyuşukluk ve kasılmalara neden oluyor.
Zihinsel Performans ve Risk Altındaki Gruplar
Vücudun sıvı ve elektrolit seviyesinin beyin işlevleri için kritik bir eşik olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Mahir Cengiz, hafif düzeydeki su kayıplarının bile odaklanma sorunlarına, dikkat süresinin kısalmasına, hafıza zayıflığına ve karar alma mekanizmalarında yavaşlamaya yol açtığını kaydetti. Elektrolitlerin sinir hücreleri arasındaki elektriksel iletimi yönettiğini belirten Cengiz, bu dengenin sarsılmasının stres hormonlarını tetikleyebileceğini ve tansiyon düzenini bozabileceğini açıkladı. İleri seviyedeki kayıplarda ise tansiyon düşmesi, dolaşım yetersizlikleri ve ölümcül ritim bozuklukları ortaya çıkabiliyor. Bu risklere karşı yaşlılar, demans ve parkinson hastaları, çocuklar, diyabet hastaları ile kronik böbrek, kalp ve karaciğer rahatsızlığı olanlar çok daha hassas bir konumda bulunuyor.
Beslenme Planı ve Maden Suyu Tüketimi Nasıl Olmalı?
Sağlıklı kişilerin mineral dengesini koruması için düzenli su tüketmesi ve dengeli beslenmesi çoğunlukla yeterli kabul ediliyor. Prof. Dr. Mahir Cengiz, içeriğindeki magnezyum, kalsiyum ve bikarbonat sebebiyle yaz aylarında günde bir şişe doğal maden suyu içilmesini tavsiye ediyor. Potasyum yönünden zengin olan muz, avokado, kayısı, patates, domates ve yeşil yapraklı sebzelerin tüketimi ile magnezyum deposu olan badem, fındık, kabak çekirdeği ve kuru baklagillerin beslenmeye dahil edilmesi önem taşıyor. Kalsiyum ihtiyacı için süt ve süt ürünleri önerilirken, sodyum klorür yani tuz gereksinimi normal beslenme rutini ile karşılanabiliyor. Aşırı terleme, ishal veya kusma gibi durumlarda özel mineral takviyeleri gerekebilirken, bilinçsizce yapılan kontrolsüz takviyelerin özellikle böbrek ve kalp hastalarında tehlikeli sonuçlar doğurabileceği uyarısı yapılıyor.
Kaynak: Hürriyet
