Gökbilimciler, Dünya’dan 82 ışık yılı uzaklıkta yer alan ve sönmüş bir yıldızın yörüngesinde dönen dev ötegezegen WD 1856b’nin atmosferini James Webb Uzay Teleskobu aracılığıyla gözlemledi. Yapılan hassas ölçümlerde, gezegenin tahmin edilenden çok daha yüksek bir sıcaklığa sahip olduğu belirlendi. Araştırma sonuçları, dev gaz gezegenlerinin yıldız ölümlerinden sonra bile varlıklarını sürdürebileceğini ortaya koydu.
Beklenenden Daha Sıcak Bir Dünya
Bilim insanları, sönük bir beyaz cücenin etrafında hareket eden WD 1856b’nin atmosfer sıcaklığının Jüpiter’e benzer şekilde yaklaşık eksi 113 santigrat derece civarında olacağını öngörüyordu. Ancak teleskoptan elde edilen son veriler, gezegen sıcaklığının 126 santigrat dereceye ulaştığını gösterdi. Sıcaklık değerlerindeki bu büyük sapma, gök cisminin geçmişinde ciddi bir ısınma süreci geçirdiğine işaret ediyor.
Hacimsel boyutu Jüpiter’den biraz daha küçük olan WD 1856b, kütle bakımından ise Jüpiter’in yaklaşık 7 katına ulaşıyor. Bu yüksek yoğunluk ve beklenmeyen sıcaklık artışı, araştırmacıları gezegenin tarihsel gelişimini incelemeye yöneltti.
Beyaz Cüce Çevresinde Zorlu Gözlem
Güneş benzeri yıldızlar ömürlerinin sonuna geldiklerinde yakıtlarını tüketerek kırmızı deve dönüşüyor. Dış katmanlarını uzaya bırakan bu yıldızlardan geriye Dünya boyutlarında ancak son derece yoğun bir çekirdek olan beyaz cüceler kalıyor. WD 1856b, kendisinden yaklaşık 7 kat daha küçük olan bu yoğun çekirdeğin önünden geçerken yıldız ışığının büyük kısmını perdeliyor.
Söz konusu geçiş süreci yalnızca 8 dakika sürüyor. Beyaz cücelerin son derece sönük olması, bu kısa süre içinde atmosfer analizinin gerçekleştirilmesini teknik açıdan oldukça zorlaştırıyor.
Gezegenler İçin İkinci Bir Yaşam Döngüsü
Elde edilen verileri analiz eden uzmanlar, beyaz cücenin tek başına bu ısıyı sağlayamayacağını belirtiyor. Bu durumun arkasında, sistemdeki olası bir çift yıldızın kütleçekim kuvveti yatıyor olabilir. Kütleçekim etkisi nedeniyle daha uzak bir yörüngeden içeriye doğru çekilen gezegenin, gelgit dalgalanmaları sonucunda ısınmış olabileceği tahmin ediliyor. Bu senaryo, dev gaz gezegenlerinin yıldız ölümlerinden sonra yeni bir sıcak evreye girerek varlıklarını sürdürebileceğini ortaya koyuyor.
Yaklaşık 5 milyar yıl sonra benzer bir sürece girmesi beklenen Güneş Sistemi’nin geleceği de bu araştırmayla doğrudan ilişkilendiriliyor. Güneş’in kırmızı dev aşamasında Merkür ve Venüs’ü yutacağı öngörülürken, Jüpiter ve Satürn gibi dış gezegenlerin bu yıkımdan sağ çıkma ihtimali yüksek görülüyor. WD 1856b, Güneş Sistemi’nin uzak geleceğindeki bu olası senaryolara ışık tutuyor.
James Webb Uzay Teleskobu ile yapılan bu başarılı gözlem, beyaz cüce yörüngesindeki atmosferlerin incelenebileceğini kanıtlayarak astrofizikte yeni bir araştırma alanı başlattı. Bilim insanlarının bir sonraki hedefi, ölü yıldızların yaşanabilir bölgelerinde bulunan kayalık gezegenleri tespit etmek.
Kaynak: Hürriyet
