Artemis Programı Kapsamında Dev Sözleşme İmzalandı
Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), Artemis programı çerçevesinde Ay yüzeyine yönelik robotik araştırma uçuşlarını artırmak amacıyla Astrobotic, Firefly Aerospace ve Intuitive Machines şirketleriyle toplam 590 milyon dolarlık yeni bir sözleşme imzaladı. 2028 yılının sonlarında gerçekleştirilmesi planlanan bu görevler aracılığıyla, gelecekte kurulması hedeflenen Ay üssü ve insanlı keşif seyahatleri öncesinde ticari iniş araçlarının güvenilirliği test edilecek.
Şirketlere Dağıtılan Bütçenin Detayları Açıklandı
Yapılan resmi açıklamaya göre, 590 milyon dolarlık (yaklaşık 27,5 milyar TL) toplam bütçeden en yüksek payı Pittsburgh merkezli uzay teknolojileri firması Astrobotic aldı. Şirket, iki farklı iniş aracı görevi için toplam 297,9 milyon dolarlık (yaklaşık 13,9 milyar TL) sözleşmeye imza attı. Diğer ortaklardan Firefly Aerospace tek bir yüzey görevi için 144,2 milyon dolar alırken, Intuitive Machines ise yine tek bir Ay iniş misyonu için 148,3 milyon dolarlık bütçenin sahibi oldu. Bu kaynaklar, bilimsel araç gereçlerin ve sensörlerin Ay yüzeyine güvenle ulaştırılmasında kullanılacak.
Özel Sektör Ortaklığıyla Maliyetler Düşürülüyor
NASA, yeni dönem uzay stratejisinde kendi araçlarını üretmek yerine özel sektörün geliştirdiği iniş platformlarında yük alanı satın alarak ilerliyor. Bu yöntem sayesinde hem kamu maliyetlerinin düşürülmesi hem de Amerikan özel sektörünün uzay taşımacılığı tecrübesinin artırılması hedefleniyor. NASA’nın Ay üssü çalışmalarından sorumlu yöneticisi Carlos García-Galán, insanlı uçuşlara geçilmeden önce iniş sistemlerinin farklı coğrafi noktalarda defalarca test edilerek kusursuz hale getirilmesi gerektiğini ifade etti. Gelecekte daha ağır yaşam destek sistemleri ve enerji altyapıları da bu ticari araçlarla taşınacak.
Geçmiş Misyonlardaki Başarılar ve Başarısızlıklar
Özel şirketlerin Ay yüzeyine iniş denemelerinde geçmiş yıllarda farklı sonuçlar elde edildi. Astrobotic tarafından Ocak 2024’te fırlatılan Peregrine aracı, fırlatmanın ardından yaşanan teknik arızalar nedeniyle hedefine ulaşamadı. Intuitive Machines’in geliştirdiği Nova-C aracı ise Şubat 2024’te Ay’a inmeyi başarsa da yüzeyde yan yattı. Aynı firmanın 2025 yılındaki ikinci denemesi de benzer şekilde yan yatmayla sonuçlanınca taşıdığı bilimsel yükler tam kapasiteyle çalışamadı. Buna karşın Firefly Aerospace, Mart 2025’te Blue Ghost adlı iniş aracını Ay yüzeyine dik ve sorunsuz şekilde indirmeyi başararak bu alanda tam başarı sağlayan ilk özel şirket ünvanını aldı. ABD, Çin ile girilen küresel uzay yarışında üstünlük sağlamak için Artemis programı kapsamındaki bu ticari uçuşları stratejik bir prova olarak görüyor.
Kaynak: Hürriyet
