TMO Buğday Fiyatında Büyük Sır: O Para Cebe Girmiyor

Masa Başındaki Hesap Çiftçinin Cebine Uymadı

Türkiye genelinde milyonlarca üreticinin gözü kulağı Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından açıklanacak buğday alım fiyatlarındaydı. Beklenen açıklama geldi gelmesine ancak açıklanan rakamlar ile tarlada ter döken çiftçinin cebine girecek net para arasındaki uçurum büyük bir tartışmanın fitilini ateşledi. Kamuoyuna müjde gibi sunulan rakamların arkasındaki acı gerçek, yerel ekonominin can damarı olan Karaman’da şok etkisi yarattı.

Açıklanan resmi verilere göre buğday alım fiyatı ton başına 19 bin 514 TL olarak duyuruldu. Ancak madalyonun diğer yüzü oldukça farklı. Bu rakamın içinde yer alan destek ödemeleri düşüldüğünde, çiftçinin ürününü teslim ettiği anda eline geçecek net nakit tutar sadece 16 bin 500 TL seviyesinde kalıyor. Aradaki yaklaşık 3 bin TL’lik fark ise hemen ödenmiyor; aylarca sürecek bir bürokratik sürecin ardından üreticinin hesabına yatırılıyor.

Bu durum, tarlasını ekmek için mazotu, gübreyi, tohumu ve ilacı peşin para ödeyerek ya da yüksek faizli borçlarla alan üreticiyi doğrudan bir borç sarmalının içine sürüklüyor. Girdileri peşin fiyatına satın alıp, emeğinin karşılığını veresiye almak zorunda kalan Karaman çiftçisi, önümüzdeki sezon tarlasını nasıl ekeceğini kara kara düşünmeye başladı.

Karaman Esnafını Vuracak Gizli Kriz

Tarım kentlerinde ekonomi domino taşı gibidir; zincirin ilk halkası olan üretici kazanamazsa, şehirdeki küçük esnaftan sanayi sitesindeki motor ustasına kadar herkes kepenk kapatma noktasına gelir. Karaman Ovası’nda kuraklıkla mücadele eden, yüksek elektrik faturaları ve sulama maliyetleri altında ezilen üretici, buğdaydan beklediği nakit akışını sağlayamadığı takdirde borçlarını ödeyemeyecek. Bu durum, yerel çarşıda ticaretin tamamen durma noktasına gelmesi anlamına geliyor.

Destekler Gelene Kadar Borç Dağları Aşacak

Sektör temsilcileri ve muhalefet kanadı, tarımın stratejik bir sektör olarak ele alınması gerektiğinin altını çiziyor. Çiftçinin üretim planlaması yapabilmesi ve toprağına küsmemesi için destek ödemelerinin hasat döneminde, yani üreticinin en çok paraya sıkıştığı anda peşin olarak ödenmesi gerekiyor. Aksi takdirde, aylar sonra yapılacak destek ödemeleri yüksek enflasyon karşısında eriyip gidiyor ve üreticinin yarasına merhem olamıyor. Karamanlı üreticiler acil olarak alım fiyatlarının revize edilmesini ve ödemelerin tek seferde, gecikmesiz yapılmasını talep ediyor.

Kaynak: Karamanda Uyanış