Osman Pınarbaşı
Sıfır Atık Günü: Kutlama Değil, Hesap Günü!
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda kabul edilen kararla 30 Mart, tam dört yıldır “Uluslararası Sıfır Atık Günü” olarak kutlanıyor. Güzel, hoş da, mesele sadece bir gün belirleyip kutlamakla bitmiyor sevgili vatandaş. Ben size işin görünen yüzünü değil, o buzdağının altındaki devasa ekonomik faturayı anlatmaya geldim. Emine Erdoğan’ın, bu yılki temanın ‘gıda israfı’ olduğunu belirterek yaptığı uyarılar çok yerinde. Ama gelin o uyarıların ekonomik karşılığına, yani hepimizin cebinden çıkan paraya bakalım.
Görünmeyen Faturanın Bedeli: Kaybolan Trilyonlar
Düşünsenize, bugün dünyada 673 milyon insan açlıkla pençeleşirken, 2 milyardan fazla kişi dengeli beslenemiyor. Her 12 kişiden biri kronik açlık riskiyle yaşıyor. Bu tablonun ardında sadece insani bir dram yok, devasa bir ekonomik israf var. Emine Erdoğan’ın da altını çizdiği gibi, dünya genelinde her yıl tam 5.8 trilyon tabak yemeğe eşdeğer, 2.3 milyar ton gıda sofralara ulaşmadan yok oluyor. Bu sadece ‘bir miktar yiyecek’ demek değil, bu devasa bir kaynak israfı demek! Her israf edilen lokma, o yemeği üretmek için harcanan suyun, enerjinin, insan emeğinin, tohumun, toprağın boşa gitmesi demek. Ülke olarak sınırlı kaynaklarımızı bu denli hoyratça kullanmak, hem üreticinin belini büküyor, hem de bizim market alışverişlerimizi katlayarak artırıyor.
Sadece Açlık Değil, Enflasyon ve Bütçe Darbesi
Küresel ölçekte israf edilen gıdanın sadece dörtte birini kurtarabilsek, dünyadaki açlığı sona erdirebiliriz deniyor. Bu ne anlama geliyor biliyor musunuz? Üretilen gıdanın büyük bir kısmı çöpe giderken, piyasadaki arz azalıyor, bu da fiyatları yukarı çekiyor. Yani gıda israfı, enflasyon canavarının en büyük besin kaynaklarından biri. Her çürüyen sebze, her artan yemek tabağı, aslında market fiyatlarına gizli bir zam olarak yansıyor. Ayrıca, küresel sera emisyonlarının yüzde 8 ila 10’unun gıda kaybı ve israfından kaynaklandığını unutmayalım. İklim değişikliğinin yol açtığı felaketler, tarım arazilerinin verimsizleşmesi, su kaynaklarının tükenmesi… Bunların hepsi uzun vadede hepimizin ekonomik yükünü katlayacak, faturasını bizim ödeyeceğimiz maliyetler.
En Büyük İsraf Mutfaklarda Başlıyor: Çözüm Nerede?
İsrafın yüzde 60’ının evlerde gerçekleştiğini biliyor muydunuz? Evet, yanlış duymadınız, en büyük kayıp sizin mutfağınızda başlıyor! Bu da demek oluyor ki, çözüm de en çok bizim ellerimizde. Emine Erdoğan’ın da vurguladığı gibi, 2017’de başlatılan Sıfır Atık Projesi bize önemli bir ders verdi: Davranış değişikliği en güçlü çevre ve iklim politikasıdır. Ama ben size ekleyeyim: Aynı zamanda en güçlü ekonomi politikasıdır! Bir meyveyi çürütmeyerek, sadece doğayı değil, aynı zamanda o meyvenin üretimindeki tüm kaynakları, yani dolaylı olarak kendi cebinizdeki parayı da korumuş olursunuz. Mutfakta alınan her küçük önlem, ülke ekonomisine, kendi hane bütçenize doğrudan bir katkıdır. Tabağınızda bıraktığınız her lokma, bir başkasının hakkı olduğu kadar, sizin de çöpe giden paranız demektir.
Adil Bir Dünya İçin Adım Atmak: Cebimizi Kurtarmak
Mutfaklarımızı israf merkezleri olmaktan çıkarıp, nimete vefa mekanları haline getirmek zorundayız. Bereketin kıymet bilmekle arttığı aşikar. Bugün Afrika’da, Asya’da, Gazze’de açlıkla ölüm arasında ince bir çizgide yaşayan kardeşlerimizin feryatları yükselirken, biz kendi sofralarımızdaki israfa göz yumamayız. Bu, sadece vicdanı bir mesele değil, aynı zamanda akılcı bir ekonomik tercihtir. El ele verip küçük adımlarla büyük mesafeler katetmek, sadece çevremizi değil, ülke ekonomimizi ve kendi cebimizi de kurtarmanın yegane yoludur. Çocukların aç kalmadığı, kaynakların israf edilmediği, dolayısıyla refahın arttığı adil bir dünyayı omuz omuza kuralım. Çünkü bu, hepimizin kazançlı çıkacağı bir denklemdir.
