Özlem Kocabaş
Krizin Kıyısından Doğa Mucizesine
Modern şehir insanının en büyük yanılgısı, musluğu her açtığında suyun sonsuza dek akacağına duyduğu o körü körüne güvendir. Henüz birkaç ay önce İstanbul’un damarlarını besleyen baraj havzaları toz toprak içindeyken, bugün gelen haberlerle bir ferahlama dalgası yayıldı. İstanbul’un barajlarındaki doluluk oranı, kritik eşikleri aşarak yüzde 70,05 seviyesine ulaştı. Yüzde 20’lere kadar gerileyen, adeta kuruma noktasına gelen o devasa çukurlar, şimdi yeniden hayatın rengine büründü. Ancak bu yükseliş, bizim tasarruf bilincimizden değil, doğanın bize sunduğu beklenmedik bir cömertlikten kaynaklanıyor.
Alibeyköy’ün İnanılmaz Dönüşümü
Geçtiğimiz Kasım ayında Alibeyköy Barajı’na gidenler, su yerine çatlamış topraklarla ve terkedilmiş bir çöl manzarasıyla karşılaşmıştı. O dönemde doluluk oranı yüzde 6,27 gibi korkutucu bir rakama kadar düşmüştü. Bugün ise aynı havza yüzde 67,56 doluluk oranına sahip. Toprağın suya doyması ve derelerin debisinin artmasıyla birlikte, bir zamanlar üzerinde yürünebilen alanlar şimdi derin sular altında. Bu hızlı değişim, ekosistemin ne kadar kırılgan ama aynı zamanda ne kadar hızlı toparlanabildiğinin en somut kanıtı. Alibeyköy’deki bu tablo, diğer barajlardaki yükselişin de habercisi niteliğinde.
Dev Barajlarda Yüzde 90 Sınırı Aşıldı
İstanbul’un su ihtiyacının büyük bir kısmını göğüsleyen stratejik noktalarda durum çok daha iç açıcı. Özellikle Elmalı Barajı yüzde 92,54 ile listenin zirvesinde yer alırken, şehrin can damarı sayılan Ömerli Barajı da yüzde 92,37 seviyesine ulaşarak tam kapasiteye yaklaştı. Kuzeydeki Kazandere ve Papuçdere gibi bir süre önce tamamen kurudu gözüyle bakılan barajlar bile yüzde 60 bandına yerleşti. Darlık Barajı yüzde 86’yı görürken, Terkos ve Büyükçekmece gibi devasa havzalarda oranlar yüzde 56-57 seviyelerinde seyrediyor. İskandinav ülkelerini andıran bu yağışlı periyot, İstanbul’un su krizini şimdilik rafa kaldırmış görünüyor.
Sahte Güven Hissinden Kurtulmak
Yüzde 70 rakamı kulağa oldukça hoş gelse de, bu durumun bizi rehavete sürüklemesi en büyük tehlikedir. İstanbul gibi 16 milyonu aşan, betonlaşmanın nefes aldırmadığı bir megapolde, barajlardaki su sadece bir istatistik değil, hayatta kalma mücadelesidir. Yağmurlar dindiğinde ve güneş yüzünü gösterdiğinde, bu suyun ne kadar hızlı buharlaştığını ve tüketildiğini hepimiz acı tecrübelerle öğrendik. Doğanın bu hediyesini har vurup harman savurmak, gelecek yılın kuraklığına şimdiden davetiye çıkarmaktır. Musluktan akan her damlanın, kurumuş bir baraj yatağından geldiğini hatırlayarak yaşamak, bir tercih değil mecburiyettir.
Güncel Baraj Doluluk Tablosu
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi verilerine göre güncel tablo şu şekildedir: Ömerli %92.37, Darlık %86.11, Elmalı %92.54, Terkos %56.12, Alibeyköy %67.56, Büyükçekmece %56.47, Sazlıdere %45.36, Istrancalar %76.36, Kazandere %62.1, Papuçdere %57.99. Bu veriler gösteriyor ki, Sazlıdere dışında tüm havzalarda durum kritik seviyenin çok üzerinde. Ancak unutulmamalıdır ki, doluluk oranları ne kadar yüksek olursa olsun, kaynaklar sınırlıdır ve asıl mucize doğanın vermesi değil, insanın korumayı öğrenmesidir.
