Bahar Çatalbaş
Türkiye’nin sağlık ve ekonomi haritasında, ilaç sektörü stratejik bir dönemeçte bulunuyor. Yıllık bazda tüketilen 2,3 milyar kutu ilaç, sadece bir lojistik operasyon değil, aynı zamanda 10 milyar dolarlık bir ekonomik devin ayak seslerini temsil ediyor. Türkiye’nin ilaç harcamalarının Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH) içindeki payı her ne kadar %1 ile %1,5 aralığında kalsa da, bu rakamın OECD ortalamasının altında seyretmesi, sektörün büyüme potansiyelini ve harcama verimliliği ihtiyacını gözler önüne seriyor. Özellikle yaşlanan nüfus grafiği göz önüne alındığında, sağlık hizmetlerine olan talebin önümüzdeki on yıllarda katlanarak artacağı öngörülüyor. Bu durum, sağlık sisteminin mali sürdürülebilirliği üzerinde baskı oluştururken, yerli üretimin önemini de iki katına çıkarıyor.
Küresel Patent Savaşı ve Biyobenzer İlaçların Yükselişi
Dünya ilaç endüstrisi, son 20 yılda kimyasal moleküllerden biyolojik ilaçlara doğru radikal bir geçiş yaşadı. Bu dönüşümün en kritik evresi ise önümüzdeki 10 yıllık süreçte yaşanacak. Toplam piyasa değeri 300 milyar doları aşan ilaçların patent koruma süreleri sona eriyor. İlaç endüstrisi tarihinde bir dönüm noktası olarak kabul edilen bu “patent uçurumu”, biyobenzer ilaçlar için devasa bir oyun alanı yaratıyor. Örneğin İtalya gibi ülkelerde, patenti biten ürünlerde biyobenzer kullanım oranının yüzde 90 seviyelerine ulaşması, Türkiye için de önemli bir referans noktası teşkil ediyor. COVID-19 pandemisi sonrası değişen tedarik zinciri ve maliyet yönetimi stratejileri, biyobenzer ürünlerin hem kamu maliyesi hem de hasta erişimi açısından ne kadar hayati olduğunu bir kez daha kanıtladı.
Ar-Ge Odaklı İhracat ve Ekonomik Sürdürülebilirlik
Türkiye, yerli ilaç sanayisini bir üst lige taşımak adına Amerika Birleşik Devletleri pazarına ihracat yapmaya hazırlanıyor. Bu hamle, sadece bir ticari başarı değil, aynı zamanda Türk ilaç sektörünün uluslararası ruhsatlandırma ve kalite standartlarına tam uyumunun bir belgesi niteliğinde. Ancak bu vizyonun sürdürülebilirliği için ekonomik ekosistemin desteklenmesi gerekiyor. Sektör temsilcileri, özellikle Euro kuru ve fiyatlandırma sisteminin gerçekçi seviyelere gelmesinin, yerli firmaların öz sermayeleriyle Ar-Ge yapabilmesi için elzem olduğunu vurguluyor. Türkiye’de ilaç ruhsatlandırma süreçleri, Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından sıkı denetimlerle yürütülmekte olup, uluslararası otoritelerle uyum süreci her geçen gün hızlanmaktadır. Sermaye birikiminin sağlanmasıyla birlikte, Türkiye’nin sadece bir ilaç tüketicisi değil, küresel ölçekte bir teknoloji üreticisi konumuna gelmesi hedefleniyor. Bu stratejik dönüşüm, hem cari açığın azaltılmasına hem de toplumun yüksek teknoloji ürünü ilaçlara daha uygun maliyetle erişmesine olanak tanıyacaktır.
