YKS Tercih Sürecinde Stratejik Kararlar
Anadolu Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Erkan Erdemir, Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) tercih sürecine giren adaylar için kritik uyarılarda bulundu. Gece gündüz demeden büyük bir çaba sarf eden adayların rehavete kapılmaması gerektiğini belirten Erdemir, tercih listesinin rastgele değil, başarı sırasına göre yerleşme ihtimalini en üst düzeye çıkaracak stratejik bir araç olarak planlanması gerektiğini ifade etti.
Ölü Tercih Nedir ve Nasıl Önlenir?
Tercih listelerinde sıkça karşılaşılan “ölü tercih” kavramına açıklık getiren Prof. Dr. Erkan Erdemir, bu hatanın üç farklı şekilde yapıldığını belirtti. İlk olarak, adayın kendi başarı sıralamasının çok üzerinde ve kazanma ihtimali bulunmayan bölümlere listede yer vermesidir. Örneğin, 250 bininci sırada olan bir adayın 40 binlik bir bölümü yazması, sahip olduğu 24 tercih hakkından birini tamamen boşa harcaması anlamına gelir. Başarı sıralamalarının yıldan yıla genellikle yüzde 5 ile 15 arasında değişebileceğini ifade eden Erdemir, ilk 10 binde bu oynamaların çok daha az, 100 binden sonra ise daha fazla olduğunu kaydetti. Diğer taraftan, aşırı temkinli davranarak kazanma ihtimali yüksek olan yerleri yazmamak da boş bırakılan tercihler nedeniyle hak kaybı yaratır.
Kazandığınızda Gitmeyeceğiniz Bölümü Yazmayın
Ölü tercihin ikinci türü ise kazanıldığı halde adayın gitmek istemeyeceği, başlasa bile yarım bırakacağı ya da mezun olduğunda verim alamayacağı alanları listeye eklemesidir. Bu durumun sonraki yıl sınava girildiğinde başarı puanını düşüreceğine dikkat çeken Erdemir; adayların popülariteye kapılmadan üniversitenin devlet mi vakıf mı olduğunu, burs şartlarını, kampüsün lokasyonunu ve şehrin yaşam koşullarını detaylıca incelemesi gerektiğini vurguladı. Şehir merkezine çok uzak ilçelerde bulunan bölümlerin sonradan büyük hayal kırıklıklarına neden olabileceğini hatırlattı.
Seçenekleri Doğru Dağıtın ve Alternatifleri İnceleyin
Üçüncü ölü tercih hatası, benzer özelliklere ve sıralamalara sahip çok sayıda bölümü peş peşe yazarak tercih alanını daraltmaktır. 24 tercih hakkının dengeli bir risk dağılımıyla kullanılması gerektiğini belirten Prof. Dr. Erdemir, sadece lisans programlarıyla sınırlı kalmayıp yeni nesil ön lisans ve uzaktan eğitim programlarının da göz önünde bulundurulmasını önerdi. Bilişim meslek yüksekokullarındaki yapay zekâ, dijital oyun tasarımı gibi bölümlerin yanı sıra Anadolu Üniversitesi bünyesinde bu yıl açılacak olan Veri Görselleştirme ve Bilgi Tasarımı ile Yapay Zekâ Destekli Kodlama gibi uzaktan ön lisans programlarının YÖK’ün mikro yeterlilikler çerçevesiyle önemli birer seçenek haline geldiğini belirtti.
Dengeli Bir Tercih Listesinin Üç Sütunu
Doğru bir tercih listesi oluştururken puanlar yerine YÖK Atlas verilerindeki başarı sıralamalarının baz alınması gerektiğini belirten Erdemir, dengeli bir listenin üç aşamadan oluşması gerektiğini ifade etti. Bu yapıyı “hayaller, gerçekler ve can simitleri” olarak tanımlayan Erdemir, listenin ilk yüzde 25’lik kısmının adayın en çok istediği yüksek sıralamalı yerlerden (hayaller), yarısının yerleşme olasılığı yüksek olan en uygun bölümlerden (gerçekler) ve kalan son kısmının ise ne olur ne olmaz diye yazılan, kazanılması neredeyse garanti olan bölümlerden (can simitleri) oluşturulmasını önerdi. Örneğin, sıralaması 20 bin olan bir aday ilk grubu 12-17 bin, ikinci grubu 17-24 bin, üçüncü grubu ise 24-35 bin aralığından seçebilir. 100 bindeki bir aday için ise bu aralıklar sırasıyla 70-90 bin, 90-110 bin ve 110-140 bin şeklinde planlanabilir.
Listenize Son Şeklini Verirken Bu Soruları Sorun
Tercih listesinin nihai aşamasında adayların her bir seçeneğe tek tek bakarak bazı kritik soruları sorması gerekiyor. “Mezun olunca bu işi yapmak istiyor muyum? Bu alanda iş imkanları nasıl? Maddi imkanlarım bu şehirde yaşamaya elveriyor mu? Bölümün özel koşullarını karşılıyor muyum?” gibi soruların yanıtlanması önem arz ediyor. Adayların listeyi teslim etmeden önce tercih sıralarını kendi önceliklerine göre kontrol etmelerini söyleyen Erdemir, son kontrollerin aile ve uzman rehber öğretmenlerle birlikte yapılarak sürecin tamamlanmasını tavsiye etti.
Prof. Dr. Erkan Erdemir Kimdir?
Anadolu Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Erkan Erdemir, lisans eğitimini 1996 yılında Anadolu Üniversitesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümünde tamamladı. Eskişehir Osmangazi Üniversitesinde yüksek lisans, Anadolu Üniversitesinde ise doktora eğitimini bitirdi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, ABD’deki Illinois Üniversitesi Urbana-Champaign, İstanbul Şehir Üniversitesi ve Maltepe Üniversitesinde akademik çalışmalarda bulundu. 2021-2024 yılları arasında Tiran New York Üniversitesi rektörlüğü görevini yürüten Erdemir, 2025 yılı başından bu yana Anadolu Üniversitesi Rektör Yardımcısı olarak görev yapmaktadır.
Kaynak: Hürriyet
