Mehmet Ertürkler
Sözlükteki Kaim Çarşıda Ne Anlama Geliyor?
Bakın beyler, hanımlar; bugünlerde dilimize pelesenk olan ‘Kaim’ kelimesini sadece eski bir Arapça kalıntı sanıyorsanız yanılıyorsunuz. TDK kayıtlarına baksanız ‘başka bir şeyin yerine geçen’ diye bir tanım görürsünüz. Ama biz ekonomi şefleri için bu kelime, cebinizdeki paranın nasıl buharlaştığının ve yerine neyin konulduğunun faturasıdır. Gündelik hayatta pek kullanmayız ama piyasa dengeleri sarsıldığında, bir malın yerine başkasını koymak zorunda kaldığınızda o ‘kaim’ kavramı tam göğsünüzün ortasına oturur.
Altın ve Para Arasındaki O İnce Çizgi
Kaynaklara bakarsanız en bilindik örnek şudur: ‘Bozuk para yerine altın para kaim oldu.’ Şimdi bu cümleyi 2026 şartlarında okuyalım. Eskiden ev araba hayali kuran vatandaşın yerine, bugün sadece ay sonunu getirme telaşı kaim oldu. Bir şeyin yerine başka bir şeyin geçmesi her zaman ilerleme demek değildir. Bazen elinizdeki değerin yitip gitmesi, yerine daha düşük standartlı bir yaşamın ‘kaim’ olmasıdır. Ekonomide ikame ürün mantığı da tam olarak buradan beslenir. Tereyağının yerine margarin kaim oluyorsa, orada bir refah artışından değil, gizli bir yoksullaşmadan söz ederiz.
Varlığımız Neyle Kaim?
Kelimenin ikinci anlamı ‘ayakta duran veya var olan’ demektir. ‘Varlığımız onunla kaim’ dendiğinde, bir şeyin temel direğinden bahsedilir. Peki, bugünün ekonomik düzeninde orta sınıfın varlığı neyle kaim? Kredi kartı taksitleriyle mi, yoksa bitmek bilmeyen borç yapılandırmalarıyla mı? Eğer bir sistemin ayakta durması (kaim olması) sadece borçlanmaya bağlıysa, o direk ilk fırtınada çatırdar. Vatandaşın alım gücü ayakta duramıyorsa, piyasadaki rakamların kaim olması kağıt üzerindeki bir illüzyondan ibarettir.
Ekonomik Faturanın Görünmeyen Yüzü
Bu kelime aynı zamanda ‘her zaman var olan’ yani ebediyeti temsil eder. Ancak bizim piyasalarda ebedi olan tek şey vergiler ve zamlar haline gelmiş durumda. Arapça kökenli bu sözcük, TDK tarafından da tescilli olsa da, asıl tescili her sabah etiket değiştiren market çalışanları yapıyor. Bir ürünün fiyatı değişirken, o ürünün kalitesinden çalınan her gramaj, aslında sizin sofranızdan çalınan bir parçanın yerine ‘kaim’ ediliyor. Bu, görünmeyen ekonomik faturanın en acı kısmıdır.
Vatandaş Ne Anlamalı?
Sonuçta karşımıza çıkan tablo nettir: Kelimelerin anlamları sabit kalabilir ama hayatın içindeki karşılıkları sizin cüzdanınıza göre şekillenir. ‘Kaim’ kelimesini duyduğunuzda ya da okuduğunuzda sadece eski bir sözcük görmeyin; yerine neyi koyduğunuzu, neyden vazgeçtiğinizi düşünün. Eğer lükslerinizin yerine mecburiyetler kaim olmaya başladıysa, o ekonomi raporlarındaki pembe tabloların sizin için hiçbir hükmü yoktur. Bizim işimiz bu kelimelerin arkasına saklanan gerçek maliyetleri gün yüzüne çıkarmaktır.
