Lale Çetin
Diplomada Eksen Kayması: Batı out, Doğu in
Yıllardır ‘Çin malı’ diyerek dudak büktüğümüz o devasa ekonomi, şimdi gözünü dünyanın en parlak beyinlerine dikti. Sadece telefon ya da otomobil üretmiyorlar; artık dünyanın en prestijli diplomalarını da onlar dağıtıyor. Kocaeli Üniversitesi eski Rektörü Prof. Dr. Sezer Ş. Komsuoğlu’nun son verileri, yükseköğretim dünyasında kartların yeniden karıldığını açıkça ortaya koyuyor. Çin, son yirmi yılda öyle bir büyüme stratejisi izledi ki, Batı’nın hantal eğitim sistemini adeta sollayıp geçti. Vatandaşın anlayacağı dilden söyleyelim: Gelecek artık New York sokaklarında değil, Pekin’in teknoloji koridorlarında kuruluyor. Bu durumun faturası ise sadece akademik değil, doğrudan ekonomik.
Milyarlarca Dolarlık Fon ve Akıllı Yatırım
Çin’in bu başarısı tesadüf falan değil. Adamlar eğitime harcanan her kuruşu, gelecekte kendilerine milyar dolarlar olarak dönecek bir yatırım olarak görüyor. Sürdürülebilir bir stratejiyle, teknoloji odaklı fonları üniversitelere akıttılar. Sonuç? Bugün dünya genelinde öğrenci talebinin en çok arttığı ülke Çin oldu. Peki, bu bizim için neden önemli? Çünkü eğitim bir ticaret kalemidir. Bir ülkenin eğitim sisteminin kalitesi, oraya giden dövizi ve oradan çıkan ‘beyin gücünü’ belirler. Eğer bugün gençlerimiz rotayı Batı yerine Doğu’ya kırıyorsa, küresel sermayenin yönü de çoktan değişmiş demektir. Prof. Dr. Komsuoğlu’nun dikkat çektiği bu devasa dönüşüm, aslında küresel ekonomik hegemonyanın el değiştirdiğinin sessiz çığlığıdır.
Jeopolitik Krizler Çin’in Ekmeğine Yağ Sürüyor
Haberin arka planında yatan asıl tehlikeli gerçek ise jeopolitik gerilimler. İran ve ABD arasındaki bitmek bilmeyen savaş tamtamları, Batı’daki üniversiteleri güvenli liman olmaktan çıkarıyor. Politik belirsizlik ve vize engelleri, uluslararası öğrencileri ‘alternatif’ aramaya itiyor. İşte tam bu noktada Çin, hem teknolojik imkanları hem de sunduğu fonlarla ‘gel gel’ yapıyor. Bizim gibi ülkeler ise bu beyin göçü trafiğinde sadece seyirci kalıyoruz. Gençlerin Çin’e gitmesi demek, en verimli çağlarında o ekonomiye hizmet etmeleri, patentlerini orada almaları ve bilgiyi orada bırakmaları demek. Bu, telafisi zor bir ‘görünmeyen fatura’dır. Eğitimde rekabet edemeyen ülkeler, yarın o eğitilmiş çocukların ürettiği teknolojiyi fahiş fiyatlarla satın almak zorunda kalacaklar.
Beyin Göçünde Yeni Durak: Bedeli Kim Ödeyecek?
Eskiden ‘Amerikan rüyası’ vardı, şimdi ise ‘Çin disiplini’ yükseliyor. Prof. Dr. Komsuoğlu’nun hürriyet/eğitim sayfasında dile getirdiği analizler, sadece akademik bir rapor değil, bir ekonomik uyarı fişeği niteliğinde. Eğer eğitim sistemimizi bu yeni dünya düzenine göre güncellemezsek, kendi evlatlarımızın başka ekonomileri şahlandırmasını izlemeye devam ederiz. Çin, stratejik yatırımın meyvelerini toplarken, biz hala ‘hangi bölüm iş yapar’ tartışmalarıyla vakit kaybediyoruz. Şunu unutmayın; dünyanın en pahalı şeyi, niteliksiz eğitim ve kaçırılan beyin gücüdür. Bu faturayı bugün ödemezsek, yarın çocuklarımız çok daha ağır bir bedelle karşılaşacak.
