Barış Kocabaş
Tahran’dan İslamabad’a kadar geniş bir coğrafyada bugün kelimenin tam anlamıyla yer yerinden oynuyor. İran’ın kalbi sayılan İnkılap Meydanı’nda toplanan on binlerce kişi, sadece kendi ülkelerinin değil, tüm bölgenin kaderini etkileyecek bir öfkeyle sloganlar atıyor. Kum kentinde bulunan Hz. Masume Türbesi ve Meşhed’deki İmam Rıza Türbesi, yasın ve direnişin merkezi haline gelmiş durumda. Özellikle Meşhed’de kubbelere çekilen siyah bayraklar, Şii geleneğinde sadece bir yas sembolü değil, aynı zamanda dökülen kanın hesabının sorulacağı ve intikamın alınacağı bir ahit olarak kabul ediliyor.
İran’ın coğrafi yapısına baktığımızda, bu tür olayların merkezi otoritenin en güçlü olduğu başkentten en ücra taşra şehirlerine kadar hızla yayıldığını görüyoruz. Tahran, yaklaşık 9 milyonluk nüfusuyla sadece idari değil, toplumsal tepkilerin de ana üssü konumunda. Adli süreçler açısından bakıldığında, Türkiye ve dünya genelinde bu çapta suikastlar sonrası genellikle ulusal güvenlik konseyleri toplanır, kapsamlı otopsi raporları ve kriminal incelemelerle saldırının faili üzerine diplomatik bir dosya hazırlanır. Bu tür durumlarda devletler arası hukuk mekanizmaları devreye girer ve birleşmiş milletler düzeyinde kınama veya soruşturma talepleri yükselir.
Ortadoğu’da Tansiyon Zirvede: Bağdat ve Keşmir Kaynıyor
Sınırların ötesinde, Pakistan’da da durum farksız değil. Karaçi ve Lahor’da çıkan çatışmalarda en az 10 kişinin hayatını kaybetmesi, olayın sadece siyasi değil, derin bir toplumsal kırılma yarattığını gösteriyor. İslamabad’daki protestolarda yaralanan 30’u aşkın kişi, bölgedeki hastanelerde tedavi altına alınırken, güvenlik güçleri ile halk arasındaki gerilim en üst seviyeye tırmanmış durumda. Bölgedeki tıbbi kaynaklar, yaralıların büyük bir kısmının gaz fişeği ve arbede kaynaklı travmalarla hastanelere sevk edildiğini bildiriyor.
Irak’ın başkenti Bağdat’ta, diplomatik misyonların bulunduğu ve en üst düzey güvenlik önlemleriyle korunan Yeşil Bölge, göstericilerin hedefindeydi. Uluslararası hukukta elçiliklerin dokunulmazlığı bulunmasına rağmen, halkın öfkesi bu sınırları tanımıyor. Güvenlik birimlerinin ses bombası ve göz yaşartıcı gazla müdahalesi, bölgedeki kaosun boyutlarını gözler önüne seriyor. Hindistan idaresindeki Cammu Keşmir’de ise Srinagar ve Budgam gibi bölgelerde kepenkler indirilmiş, halk siyah bayraklarla sokaklara dökülmüş durumda.
Ahmedinejad Bilmecesi: Çelişkili Açıklamalar ve Kaos
Öte yandan, eski Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad hakkında gelen haberler tam bir bilgi kirliliğine dönüşmüş durumda. İran haber ajanslarının ölüm haberini geçmesine karşın, danışmanlarının bu bilgiyi yalanlaması, devlet kademelerindeki dezenformasyonun bir göstergesi olabilir. 2005-2013 yılları arasında görev yapan ve dünya siyasetinde tartışmalı çıkışlarıyla tanınan Ahmedinejad’ın akıbeti, Tahran sokaklarında kulaktan kulağa yayılan en büyük merak konusu haline geldi.
Böylesi devasa olaylarda, devletlerin uyguladığı genel güvenlik prosedürleri kapsamında sokağa çıkma yasakları, internet kısıtlamaları ve askeri teyakkuz durumları devreye girer. Bu durum, sadece İran’ın iç dengelerini değil, enerji koridorlarından göç yollarına kadar geniş bir sahayı etkileyecek potansiyele sahip. Toplumsal hafızada ‘tarihi bir trajedi’ olarak yer edinecek bu süreç, bölgedeki jeopolitik taşları yerinden oynatmaya aday görünüyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından yapılan açıklamalar da gösteriyor ki, bu durumun hukuki ve askeri sonuçları önümüzdeki günlerde tüm dünyanın bir numaralı gündem maddesi olmaya devam edecek.
