Tarık Cengiz
Muz Cumhuriyeti Tartışması ve Gizli Anlaşma İddiası
İsrail siyasetinin en sert isimlerinden biri olan Avigdor Liberman, gündeme bomba gibi düşen açıklamalarıyla Netanyahu hükümetini köşeye sıkıştırdı. Maariv gazetesine bağlı 103 FM radyosuna konuşan Liberman, İsrail’in bağımsız bir devlet yapısından hızla uzaklaşarak bir ‘muz cumhuriyetine’ dönüşme riskiyle karşı karşıya olduğunu savundu. İddianın merkezinde ise Başbakan Binyamin Netanyahu ile Donald Trump arasında kapalı kapılar ardında yapıldığı öne sürülen stratejik bir mutabakat yer alıyor.
Liberman’a göre bu anlaşma, Netanyahu’nun hem İsrail içindeki yargı süreçlerinden hem de uluslararası alandaki tutuklama kararlarından kurtulmasını hedefliyor. Ancak bu kurtuluşun bedeli oldukça ağır görünüyor. Muhalefet lideri, Netanyahu’nun kişisel geleceğini garanti altına almak adına Washington’a olan bağımlılığı artırdığını ve devletin stratejik karar alma mekanizmalarını dış telkinlere tamamen açtığını iddia ediyor. Bu durum, İsrail siyasi tarihinde egemenlik haklarının kişisel ikbal uğruna feda edildiği en ciddi krizlerden biri olarak nitelendiriliyor.
Savaş Döngüsü ve Stratejik Belirsizlik Çıkmazı
Ortadoğu’nun sonu gelmeyen çatışma sarmalı, Liberman’ın eleştirilerinin odağındaki bir diğer hayati başlık olarak öne çıkıyor. Mevcut hükümetin güvenlik politikalarını ‘sonuçsuz ve yıkıcı’ olarak tanımlayan Liberman, İsrail’in bir savaştan diğerine sürüklendiğini ancak hiçbir cephede nihai bir çözüme ulaşamadığını belirtti. Özellikle İran ve Hizbullah konusundaki sert söylemlerin sahadaki gerçeklerle örtüşmediğini vurgulayan deneyimli siyasetçi, somut çıktıları olmayan askeri adımların sadece ülkeyi maddi ve manevi olarak tükettiğini dile getiriyor.
Lübnan sınırında devam eden gerginlik ve Hizbullah’a karşı yürütülen operasyonların bir stratejik körlüğe dönüştüğünü savunan Liberman, İsrail ordusunun kesin sonuç almayan hamlelerden kaçınması gerektiğini hatırlattı. Ona göre, askeri başarıların siyasi bir zaferle taçlandırılamaması, bölgedeki istikrarsızlığı kronik hale getiriyor ve İsrail toplumunun güvenlik algısını temelinden sarsıyor.
Toplumsal Kırılma ve Uluslararası Hukuk Kıskacı
Sadece dış politika ve askeri hamleler değil, İsrail içindeki sosyal dengeler de büyük bir kırılmanın eşiğinde. Hükümetin, Ultra Ortodoks Yahudileri (Harediler) zorunlu askerlikten muaf tutma çabaları, ülke genelinde büyük bir infiale yol açmış durumda. Aktif çatışmaların devam ettiği ve yedek askerlerin aylardır sahada olduğu bir dönemde, toplumun bir kesiminin bu yükten muaf tutulması, toplumsal adaleti ve ordunun operasyonel gücünü zedeliyor. Liberman, bu yasa tasarısını ‘siyasi bir rüşvet’ olarak nitelendirerek, Netanyahu’nun koalisyon ortaklarını memnun etmek adına devletin bekasını tehlikeye attığını savunuyor.
Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) 2024 yılından bu yana Netanyahu hakkında yürüttüğü süreç ise krizin küresel boyutunu gözler önüne seriyor. Gazze’deki operasyonlar sırasında işlendiği iddia edilen savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar, İsrail’i diplomatik bir izolasyona sürüklüyor. Muhalefet kanadı, Netanyahu’nun bu hukuki kıskacı kırmak için devletin bağımsızlığını pazarlık konusu yapmasından ve İsrail’i bir ‘himaye yapısına’ dönüştürmesinden endişe duyuyor. Yaşanan bu gelişmeler, sadece bir siyasi tartışma değil, aynı zamanda Ortadoğu’nun en köklü devlet yapılarından birinin içten içe nasıl bir dönüşüm geçirdiğinin de kanıtı niteliğinde.
