Kadir YamanMünih Güvenlik Konferansı 2026’nın koridorlarında dolaşırken hissettiğim tek bir duygu vardı: Bir devrin kapanışına tanıklık etmek. “Yıkım Altında” teması, sadece diplomatik bir retorik değil, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana inşa edilen transatlantik mimarinin statik raporuydu. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Avrupa’yı “Amerika’nın çocuğu” olarak tanımlayan nostaljik çıkışı, Almanya Başbakanı Merz’in soğuk gerçekçiliği karşısında adeta buharlaştı. Merz, diplomasi dilinin sınırlarını zorlayarak şunu söyledi: Eski düzen fiilen bitti!
Atlantik’in Ötesindeki Hayalet ve Avrupa’nın Çıkmazı
Trump dönemiyle sembolleşen “yıkım topu” siyaseti, Avrupa’nın 80 yıllık konforlu güvenlik şemsiyesini paramparça etti. Bugün Münih’te konuşulanlar, artık bir “Washington bizi korur mu?” endişesinin ötesine geçmiş durumda. Avrupa, kendi jeopolitik ergenliğini tamamlamak zorunda olduğunun farkında. Ancak mesele sadece daha fazla tank veya mühimmat üretmek değil. Asıl mesele, Washington’a yaslanarak geçen onlarca yılın ardından, Avrupa’nın stratejik bir aktör olarak tek başına ayakta durup duramayacağıdır.
Kağıt üzerinde “Avrupa Birleşik Devletleri” gibi romantik projeler hâlâ gerçeklikten uzak görünse de, sahada başka bir dinamik işliyor. Savunma fonlarının devasa boyutlara ulaşması, yapay zekâ eksenli ortak savunma sanayii projeleri ve “Avrupalı bir NATO” tartışmaları, aslında sessiz bir devrimin ayak sesleri. Bu, sadece bir bütçe artışı değil, köklü bir zihniyet dönüşümüdür. Transatlantik bağı kopmuyor belki ama artık Avrupa, bu bağın zayıf halkası olmayı reddediyor.
Jeopolitik Zorunluluk: Ankara Dosyası Yeniden Açılıyor
Tam bu noktada, Türkiye’nin bu yeni mimarideki konumu, konferansın en çarpıcı dipnotlarından birini oluşturdu. Yıllarca AB kapısında “aday ülke” sıfatıyla bekletilen Türkiye, bugün Avrupa’nın güvenlik denklemi için bir “tercih” değil, “zorunluluk” haline gelmiş durumda. Karadeniz’in kontrolünden enerji koridorlarının güvenliğine, göç yönetiminden Ukrayna’nın savunulmasına kadar her kritik başlıkta yollar Ankara’ya çıkıyor.
Merz’in Türkiye’yi Hindistan ve Brezilya ile aynı stratejik paranteze alması veya Starmer’ın genişletilmiş Avrupa güvenliği vizyonunda Ankara’ya atfettiği önem, bir lütuf değildir. Bu, jeopolitiğin acımasız yasasıdır: Güç, boşluk kabul etmez. Türkiye, artık Brüksel’in normatif ezberleriyle, “üyelik havucu” ile yönetilebilecek bir aktör değil. Ankara, masaya kendi askeri gücü, savunma sanayii kapasitesi ve bölgesel nüfuzuyla oturuyor.
Artık karşımızda romantik bir AB hayali yok. Bunun yerine daha soğuk, daha pragmatik ve tamamen güvenlik odaklı bir ortaklık modeli gelişiyor. Türkiye, kendisine muhtaç kalındığı bu yeni konjonktürde, eski “müktesebat” tartışmalarını bir kenara bırakıp, stratejik bir oyun kurucu olarak pozisyon almalı. Münih 2026, bir dönemin cenaze töreniydi. Şimdi asıl soru, bu yıkımın ardından yükselecek yeni yapıda kimin nerede duracağıdır. Avrupa, Türkiye’siz bir özerklik hayalinin eksik kalacağını geç de olsa anlıyor.