Mustafa TezcanDünya sahnesinde jeopolitik dengeler, bir kez daha teknolojinin ve barutun gölgesinde sarsılıyor. Cenevre’deki diplomatik masaların arkasında gizlenen devasa savaş makineleri, “istikrar” vaatlerini bir kenara iterek nihayet düğmeye bastı. Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail’in ortaklaşa başlattığı operasyon, sadece sınırları değil, küresel güvenlik algısını da temelinden sarsıyor. Bir yanda barış görüşmeleri sürerken diğer yanda uçak gemilerinin kuşatmasıyla daralan çember, nihayet dün gece yarısı en trajik haliyle patlak verdi. Bu gelişme, modern tarihin en karmaşık askeri yığınaklarından birinin kaçınılmaz sonucuna işaret ediyor.
Teknolojik Hedeflerden İnsani Trajediye: 85 Can Kaybı
Operasyonun ilk dalgasında, modern mühimmatların ve hassas vuruş yeteneklerinin savunulamaz bir hata payı gün yüzüne çıktı. İran’da askeri hedeflere yönelik olduğu iddia edilen saldırılarda bir okulun isabet alması sonucu 85 masum öğrenci hayatını kaybetti. Bu durum, teknolojik üstünlüğün her zaman insani güvenliği garanti etmediğini acı bir şekilde gösterdi. Uluslararası hukuk normlarına göre, eğitim kurumlarının hedef alınması ağır bir ihlaldir. Cenevre Sözleşmesi uyarınca, savaşan tarafların sivil halkı askeri hedeflerden ayırma zorunluluğu bulunmaktadır. Bu tür trajedilerin ardından genellikle uluslararası bağımsız komisyonlar tarafından kapsamlı soruşturmalar başlatılır; olay yerinden toplanan balistik kanıtlar ve adli tıp raporları, sorumluların tespiti için hayati önem taşır.
Bölgenin coğrafi ve demografik yapısı incelendiğinde, bu tür saldırıların toplumsal bellekte yaratacağı travmanın on yıllar boyu silinemeyeceği görülmektedir. Ortadoğu’nun stratejik derinliği, sadece petrol rezervleriyle değil, genç nüfusunun potansiyeliyle de dünya ekonomisi için kritik bir noktadır. Adli ve hukuki süreçler açısından, bu tür kitlesel sivil ölümlerinde uluslararası ceza mahkemelerinin devreye girmesi ve kapsamlı bir otopsi süreciyle delillendirme yapılması beklenir. Türkiye’deki hukukçuların da sıkça vurguladığı gibi, savaş suçlarının takibi genel bir hukuki prosedür olarak tüm insanlığın ortak meselesidir. Mevcut tabloda halkın galeyana gelmesi, bölgedeki sosyal istikrarı da tamamen ortadan kaldırabilir.
Bölgesel Yayılım ve Jeopolitik Satranç Tahtası
İran’ın cevabı ise savaşın sadece bir bölgeyle sınırlı kalmayacağını kanıtlar nitelikteydi. Katar, Bahreyn, Irak ve BAE’deki ABD üslerine yönelik gerçekleştirilen füze saldırıları, yeni nesil savaş sistemlerinin menzil avantajını gözler önüne serdi. Savaşın bu denli geniş bir coğrafyaya yayılması, küresel enerji hatlarını ve deniz ticaret rotalarını doğrudan tehdit ediyor. Birçok uzman, Trump yönetiminin İsrail lobisinin etkisiyle bir “stratejik tuzak” içine çekildiğini, bu hamlenin ABD’nin bölgedeki uzun vadeli çıkarlarına hizmet etmediğini belirtiyor. Gezegenin geri kalanı bu tırmanışa karşı çıkarken, stratejik bir körlükle hareket edilmesi küresel bir kaosun fitilini ateşleyebilir.
Ünlü siyaset bilimci John Mearsheimer’ın da ifade ettiği gibi, bu gerginlik rasyonel bir dış politikanın sonucu değil, belirli lobilerin zorlamasıyla oluşmuş bir tabloyu yansıtıyor. Türkiye, İspanya ve Rusya gibi aktörlerin sert kınamaları, dünya kamuoyunun bu tehlikeli tırmanıştan duyduğu endişeyi yansıtıyor. Güvenlik önlemlerinin ve sivil savunma protokollerinin en üst seviyeye çıkarılması gereken bu dönemde, teknolojik gelişmişliğin yıkım için değil, insanlığı korumak için kullanılması tek kurtuluş yoludur. Aksi takdirde, askeri bürokrasinin “durmayız” dediği noktada, tüm dünya bambaşka ve çok daha karanlık bir yüzyıla uyanabilir.