Recep Alçın
Efsanevi video oyunu Tetris, bu kez sadece skor tablolarını değil, tıp dünyasının ezberlerini de altüst ediyor! 1980’li yıllardan beri hayatımızda olan bu klasik oyunun, sadece boş vakitleri değerlendirmek için değil, travmatik anıların yıkıcı etkilerini azaltmak için devrim niteliğinde bir araç olduğu kanıtlandı. İngiltere ve İsveçli bilim insanları tarafından yürütülen son araştırma, oyunun zihnimizdeki o karanlık köşelere nasıl ışık tuttuğunu gözler önüne seriyor.
Görsel Bir Kalkan: Bloklar Travmaları Nasıl Engelliyor?
Araştırma, özellikle Covid-19 pandemisi döneminde en ön safta savaşan ve ağır travmalara maruz kalan 99 NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi) çalışanı üzerinde gerçekleştirildi. Ölüm vakaları ve ağır hastane koşulları nedeniyle zihinlerinde sürekli tekrarlayan, ‘flashback’ dediğimiz travmatik geri dönüşlerle boğuşan bu kahramanlar için Tetris tabanlı özel bir terapi yöntemi uygulandı. Peki, basit bir oyun nasıl oluyor da böylesine derin yaraları sarabiliyor?
Sır, beynimizin işlem yapma kapasitesinde gizli. Uzmanların “imagery competing task intervention” (ICTI) adını verdiği bu yöntemde, katılımcılardan önce travmatik anıyı kısa bir anlığına zihinlerinde canlandırmaları isteniyor. Hemen ardından ise Tetris’in özel bir versiyonunu oynamaya başlıyorlar. Beyin, Tetris bloklarını yerleştirmek için gereken görsel-uzamsal kapasiteyi kullanırken, o acı veren anıların tekrar canlanması için gereken alanı kapatıyor. Yani Tetris blokları, travmatik anıların zihne yerleşmesini engelleyen dijital bir baraj görevi görüyor.
Tıpta Yeni Dönem: Dijital Terapinin Ayak Sesleri
Sonuçlar ise kelimenin tam anlamıyla dudak uçuklatıcı! The Lancet Psychiatry dergisinde yayımlanan verilere göre, Tetris müdahalesi alan grupta dört hafta içinde travmatik geri dönüşlerin sayısı tam 10 kat azaldı. Altı ayın sonunda ise katılımcıların yüzde 70’i istenmeyen o korkutucu anıları artık hiç yaşamadıklarını bildirdi. Bu, klasik yöntemlere ve hatta Mozart müzikleriyle desteklenen diğer terapi denemelerine göre çok daha yüksek bir başarı oranı anlamına geliyor.
Bu keşif, sadece sağlık çalışanları için değil; kazazedeler, doğal afet mağdurları ve hatta saha içinde ağır sakatlık travması yaşayan sporcular için de umut ışığı olabilir. Düşük maliyetli, erişimi kolay ve hiçbir dil engeline takılmayan bu yöntemin, gelecekte dijital bir reçete olarak hayatımıza girmesi bekleniyor. Uzmanlar şimdi, rehberli bir yardıma ihtiyaç duymadan herkesin kullanabileceği bir uygulama üzerinde çalışıyor. Anlaşılan o ki, Tetris artık sadece bir eğlence değil, zihinsel sağlığın yeni koruyucusu olmaya aday!
