Hollanda’daki Leiden Üniversitesi ve İngiltere’deki Oxford Üniversitesi araştırmacıları, yayınladıkları yeni ortak çalışmada küresel ölçekte en yüksek tüketimi gerçekleştiren yüzde 10’luk kesimin doğaya verdiği yıllık zararın faturasını hesapladı. Araştırma sonuçlarına göre, bu grubun yol açtığı çevresel tahribatın yıllık maliyeti 1,7 trilyon dolar ile 5,7 trilyon dolar (yaklaşık 79 trilyon TL ile 265 trilyon TL) arasında değişiyor.
Çalışmada, en çok tüketen kesimde yer alan bireylerin kişi başına düşen yıllık çevresel maliyeti de ortaya koyuldu. Elde edilen verilere göre, bu gruptaki tek bir kişinin doğaya verdiği yıllık zarar 2 bin 300 dolar ile 7 bin 500 dolar (yaklaşık 107 bin TL ile 348 bin TL) aralığında hesaplanıyor.
En Büyük Tahribat Biyoçeşitlilik Kaybında Yaşanıyor
Bilim insanları, analiz sürecinde sadece karbon salımı verilerini değil; biyoçeşitlilik kaybı, azot ve fosfor kirliliği ile tatlı su tüketimi gibi farklı parametreleri de bir arada inceledi. Ortaya çıkan tabloda, toplam çevresel zararın en büyük kısmını yüzde 47 ila yüzde 56’lık pay ile biyoçeşitlilik kaybı oluşturdu. İklim değişikliğinin bu faturadaki payı ise yüzde 36 ile yüzde 45 arasında seyrediyor. Araştırma; gıda üretimi, seyahat alışkanlıkları, enerji sarfiyatı ve büyük konutların yarattığı etkilerin küresel çevre krizini doğrudan tetiklediğini gösteriyor.
Amerika Birleşik Devletleri ve Hindistan Arasındaki Uçurum
Ülkeler bazındaki tüketim alışkanlıkları karşılaştırıldığında çarpıcı bir eşitsizlik gözler önüne seriliyor. Amerika Birleşik Devletleri’nde en üst yüzde 10’luk tüketim grubunda yer alan bir kişinin yıllık çevresel maliyeti 19 bin dolar ile 63 bin dolar (yaklaşık 882 bin TL ile 2,9 milyon TL) seviyesine ulaşıyor. Buna karşılık, Hindistan’ın en yüksek tüketim grubundaki bir bireyin yıllık faturası 410 dolar ile 1 bin 400 dolar (yaklaşık 19 bin TL ile 65 bin TL) arasında sınırlı kalıyor. Bu veriler, gelişmiş ülkelerdeki aşırı tüketimin doğa üzerindeki baskısını açıkça kanıtlıyor.
Finansman Açığını Kapatmak İçin Kirleten Öder İlkesi
Araştırma ekibi, hesaplanan çevresel zarar faturasının, dünya genelindeki iklim ve biyoçeşitlilik koruma fonlarındaki bütçe açıklarından çok daha yüksek olduğuna dikkat çekiyor. Çözüm olarak ‘kirleten öder’ ilkesinin hayata geçirilmesi öneriliyor. Bu kapsamda, yüksek tüketim gruplarına yönelik uygulanacak özel çevre vergilerinin, hem doğa koruma projelerine finansman sağlayacağı hem de düşük gelirli haneleri destekleyeceği belirtiliyor. Ancak uzmanlar, vergilendirmenin tek başına yeterli olmayacağını; enerji, gıda, ulaşım sektörlerinde köklü yapısal dönüşümlerin ve tüketim alışkanlıklarında değişimin şart olduğunu vurguluyor.
Kaynak: Hürriyet
