Caner Alptekin
Yapay Zeka Ortak Paydayı Deşifre Etti
Yıllardır tüm dünya olarak sonu gelmez bir aşı sarmalının içine hapsedildik. Her yeni varyantta “yeni bir doz daha mı?” endişesiyle hastane koridorlarına koştuk. Virüs mutasyona uğradıkça küresel sistem yeni dozları piyasaya sürdü, insanlık bir nevi sağlık abonelik sisteminin gönüllü üyesi haline getirildi. Ancak Cambridge Üniversitesi ve DIOSynVax ortaklığında geliştirilen yeni teknoloji, bu devasa sektörü kökünden sarsmaya kararlı görünüyor.
Yapay Zekanın Süper Antijen Formülü
Bugüne kadar üretilen geleneksel aşılar, sürekli kılık değiştiren virüsün sadece o anki popüler dış kaplamasını hedef alıyordu. Virüs yön değiştirince aşılar etkisiz kalıyor, sil baştan yeni formüller üretiliyordu. Cambridge ekibi ise bu kısır döngüyü kırmak için yapay zekayı devreye soktu. Bilgisayar simülasyonları ve gelişmiş makine öğrenimi algoritmaları, Sarbeco virüs ailesinin tüm üyelerini tek tek inceledi. Yapay zeka, virüsün asla değişmeyen, mutasyona uğramayan genetik omurgasını tespit ederek “süper antijen” adını verdikleri ortak bir savunma mekanizması geliştirdi.
İğnesiz ve Ağrısız Yeni Dönem
Tasarımı tamamen yapay zekaya ait olan bu deneysel aşı, tıp dünyasının en büyük fobilerinden birini de tarihe gömüyor: İğneler. 39 sağlıklı gönüllü üzerinde gerçekleştirilen ilk insan denemelerinde aşı, mikro akışkan jet sistemi adı verilen özel bir yöntemle uygulandı. Cilde yüksek basınçla püskürtülen aşı, hiçbir iğne teması olmadan vücuda nüfuz ediyor. Hem iğne korkusu olanlar için büyük bir kolaylık sunuyor hem de kitlesel aşılama süreçlerinde tıbbi atık krizini ortadan kaldırıyor.
Gelecekteki Pandemiler Daha Başlamadan Bitebilir
Söz konusu araştırmanın sonuçları prestijli tıp dergisi Journal of Infection’da yayımlandı. Elde edilen veriler, aşının sadece mevcut COVID-19 varyantlarına karşı değil, henüz insanlara bulaşmamış ancak doğada hazır bekleyen tehlikeli yarasa virüslerine karşı da tam koruma sağladığını ortaya koyuyor. Bu durum, gelecekte ortaya çıkabilecek yeni salgınların henüz laboratuvar aşamasındayken engellenebileceği anlamına geliyor. Bilim insanları aynı yapay zeka algoritmasını grip ve Ebola gibi diğer ölümcül virüs ailelerine de entegre etmek için çalışmalara başladı bile.
İlaç Sektörünün Ticari Çarkları Sallanıyor
Her yıl güncellenen grip aşıları ve her varyantta tazelenen koronavirüs dozları, küresel ilaç endüstrisi için milyarlarca dolarlık kesintisiz bir gelir kapısı demek. Tek bir aşının tüm aileyi ve gelecekteki mutasyonları bloke etmesi, bu ticari çarkların durma noktasına gelmesine yol açabilir. Projenin başındaki isim Prof. Jonathan Heeney, aşı yönetimini “reaktif” yani virüsün arkasından koşan bir yapıdan çıkarıp, “proaktif” yani virüsü önceden bloke eden bir geleceğe taşımak istediklerini belirtiyor. İlk aşamayı başarıyla geçen projenin çok daha geniş kitlelerle Faz 2 denemelerine geçmesi bekleniyor.
Kaynak: Hürriyet
