Yasal İzin Kullananlar Hedef Mi Alındı?
Meta bünyesinde görev yapmış olan 26 eski çalışan, şirketin son toplu işten çıkarma sürecinde ayrımcı sonuçlar doğuran yapay zeka sistemleri kullandığını ileri sürerek hukuki süreç başlattı. Davacılar, sağlık sorunları veya ailevi sebeplerle yasal izin kullanan personelin, algoritmik değerlendirmeler sonucunda orantısız şekilde işten çıkarılacaklar listesine eklendiğini savunuyor. Meta ise küçülme kararlarının yapay zeka tarafından değil, doğrudan insan yöneticiler tarafından verildiğini açıkladı.
Çalışan Performansı Yapay Zekayla Mı Ölçüldü?
Teknoloji şirketi Meta, mayıs ayında iş gücünü yaklaşık yüzde 10 oranında azaltarak yaklaşık 8 bin çalışanı kapsayan bir küçülmeye gitmişti. Şirketin, yüksek maliyetli yapay zeka ve veri merkezi altyapı yatırımlarının finansal etkisini dengelemek amacıyla attığı bu adım yargıya taşındı. Eski çalışanlar, personel seçiminde kullanılan yapay zeka destekli izleme araçlarının, yasal izin kullanan ve engeli bulunan kişileri dezavantajlı duruma düşürdüğünü iddia ediyor.
Dava dosyasındaki iddialara göre Meta, elenecek personeli belirlemek için çok sayıda yapay zeka ve denetim mekanizmasından yararlandı. Bu mekanizmalar arasında “Metamate” adlı şirket içi yapay zeka asistanı, çalışanların verileriyle eğitilen kişisel ajanlar, yapay zeka token kullanım oranlarını gösteren paneller ile klavye ve fare hareketlerini takip eden sistemlerin yer aldığı öne sürülüyor. Araçların; personeli üretkenlik, yapay zeka sistemlerini adaptasyon seviyesi ve harcanan token miktarı gibi kriterlere göre otomatik olarak sıraladığı savunuluyor.
Koruma Altındaki Haklar ve Şirketin Savunması
Şikayetçi olan 26 eski çalışanın tamamının, iş akitlerinin feshinden önceki son 24 ay içinde yasal izin hakkı kullandığı, izin talebinde bulunduğu ya da engellilik durumuna uygun çalışma koşulları talep ettiği belirtildi. Amerika Birleşik Devletleri Federal Aile ve Tıbbi İzin Yasası ile Kaliforniya eyaleti yönetmelikleri, yasal izin kullanan personelin istihdam kararlarında olumsuz değerlendirilmesini ve otomatik sistemlerin ayrımcı sonuçlar doğuracak şekilde kullanılmasını yasaklıyor.
Suçlamaları reddeden Meta yönetimi davanın asılsız olduğunu ve işten çıkarma süreçlerinin her aşamasında mutlaka insan değerlendirmesinin bulunduğunu açıkladı. Davacılar ise algoritmik sistemlerin bağımsız bir denetim kurulunca incelenmesi tamamlanana kadar işten çıkarma işlemlerinin durdurulmasını talep ediyor.
Klavye Gözetim Verileri Gündemde
Meta’nın daha önce çalışanların klavye ve fare aktivitelerini yapay zeka eğitimi kapsamında kayıt altına aldığı yönündeki iddialar Avrupa Birliği gizlilik kuralları çerçevesinde tartışma yaratmıştı. Özel yazışmaların sızdırılması endişesi üzerine durdurulan bu gözetim uygulamalarının, son işten çıkarma listelerinin hazırlanmasında da kullanılmış olabileceği öne sürülüyor. Mahkemenin davayı kabul etmesi halinde karar, iş dünyasında yapay zeka kullanımının şeffaflığı açısından önemli bir emsal oluşturacak.
Kaynak: Hürriyet
