Ceyhun Demirbaş
Samsun’da tarımsal üretimin kalbi, şap hastalığına karşı başlatılan geniş çaplı bir biyolojik mücadeleyle atıyor. Samsun Tarım ve Orman İl Müdürü Kemal Yılmaz’ın yaptığı son uyarılar, meselenin yalnızca bir hayvan sağlığı problemi değil, aynı zamanda milli bir ekonomi ve gıda güvenliği meselesi olduğunu tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor. Sadece sığır ve manda gibi büyükbaşları değil; koyun, keçi ve hatta yabani çift tırnaklı canlıları da pençesine alan bu viral tehdit, hayvancılık sektörünün sürdürülebilirliği önündeki en büyük engellerden biri olarak duruyor.
Hayvancılık Ekonomisinde Domino Etkisi ve Uluslararası Bariyerler
Hastalığın biyolojik tahribatı kadar, makro-ekonomik yansımaları da yıkıcı bir potansiyele sahip. Uluslararası arenada hayvansal ürün ticaretinin önündeki en sert hijyen bariyerlerinden biri olan şap hastalığı, kontrol altına alınmadığı takdirde ihracat kanallarının tamamen tıkanmasına yol açabiliyor. Bu durum, Türkiye’nin küresel pazardaki rekabet gücünü zayıflatırken, yerel üreticinin pazar payını kaybetmesine ve dolaylı olarak et-süt fiyatlarında istikrarsızlığa neden oluyor. Uzmanlar, tek bir vakanın bile koca bir bölgenin karantinaya alınmasına ve milyonlarca liralık sektörel zarara yol açabileceği konusunda hemfikir. Dolayısıyla aşılama, bireysel bir tercih olmaktan çıkarak ulusal bir savunma hattına dönüşmüş durumda.
Hastalıkla mücadelede en kritik aşama olan aşılama süreci, devlet nezdinde çok sıkı denetim mekanizmalarıyla takip ediliyor. Artık aşısı eksik olan hayvanların il dışı sevkine geçit verilmezken, veteriner sağlık raporu düzenlenmesi de teknik olarak imkânsız hale getirildi. En stratejik kısıtlama ise devlet desteklemeleri noktasında karşımıza çıkıyor; aşılama takvimine uymayan işletmeler, hayvancılığın can suyu niteliğindeki buzağı desteklemelerinden tamamen mahrum bırakılıyor.
Yasal Zorunluluk ve Ağır İdari Yaptırımlar: 132 Bin TL Ceza
Devletin bu konudaki kararlılığı, yasal yaptırımların ağırlığıyla da perçinlenmiş durumda. 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu çerçevesinde yürütülen saha denetimlerinde, hayvanlarını aşılatmaktan imtina eden işletme sahiplerine tam 132 bin 108 TL tutarında ağır bir idari para cezası uygulanması hüküm altına alınmış durumda. Bu meblağ, özellikle orta ve küçük ölçekli işletmeler için telafisi mümkün olmayan bir mali külfet anlamına geliyor.
İlçe Tarım ve Orman Müdürlükleri tarafından büyük bir titizlikle yürütülen bu aşılama seferberliği, hayvancılığın geleceğini teminat altına almayı hedefliyor. Üreticilerin hem bu ağır cezai işlemlerle karşı karşıya kalmamaları hem de toplumsal gıda zincirini tehlikeye atmamaları için belirlenen takvim dahilinde ilgili birimlere başvurarak aşılarını tamamlamaları hayati bir vatandaşlık ödevi olarak nitelendiriliyor. Unutulmamalıdır ki, bugün ihmal edilen bir doz aşı, yarın bütün bir sürünün kaybına ve ülke ekonomisinde derin yaralar açılmasına zemin hazırlayabilir.
