Ceyhun Demirbaş
Sofralarımıza ulaşan her bir gıda ürününün hikayesini baştan sona bilmek, şeffaf ve güvenli bir tedarik zinciri hepimizin hakkı. Tarım ve Orman Bakanlığı, bu hakkı güvence altına almak adına önemli bir adım attı. Resmi Gazete’de yayımlanan “Türk Gıda Kodeksi Gıdaların Ait Olduğu Partiyi Tanımlayan İşaretler veya Numaralar Hakkında Tebliğ (2026/11)” ile gıda ürünlerinin üretimden tüketiciye kadar olan yolculuğu artık çok daha net izlenebilecek. Bu yeni düzenleme, tüketicilerin ne yediğini daha iyi anlamasını sağlarken, olası sorunlarda hızlı müdahale imkanını da beraberinde getiriyor.
Neden Şimdi? Gıda Güvenliği Neden Öncelikli?
Geçmişte yaşanan gıda zehirlenmeleri, ürün geri çekme olayları veya tağşiş vakaları, tüketicilerin gıda sektörüne olan güvenini sarsan önemli deneyimler oldu. Küreselleşen dünyada, gıda tedarik zincirleri karmaşıklaştıkça, hangi ürünün nereden geldiğini, hangi şartlarda üretildiğini bilmek giderek zorlaşıyor. İşte bu noktada izlenebilirlik, sadece bir bürokratik detay olmaktan çıkarak, halk sağlığını koruyan kritik bir kalkan haline geliyor. Yeni düzenleme, bir üründe herhangi bir sorun tespit edildiğinde, o ürünün hangi partiden geldiğini hızla belirleyerek, riskli ürünlerin piyasadan çekilmesini kolaylaştıracak ve çok daha geniş çaplı bir krizi önlemeye yardımcı olacak. Bu sayede, vatandaşlarımız market raflarından aldıkları ürünler konusunda kendilerini daha güvende hissedebilecek.
Yeni Düzenleme Neler Getiriyor? Detaylar ve Uygulama
Piyasaya sürülecek her gıda ürününün üzerinde, ait olduğu partiyi veya lotu gösteren belirli bir işaret, sembol ya da numara bulunması artık zorunlu. Bu bilgiyi taşımayan ürünlerin satışına kesinlikle izin verilmeyecek. Parti bilgisinin diğer etiket bilgilerinden kolayca ayırt edilebilmesi için, numaranın başına “P” (Parti) veya “L” (Lot) harflerinin getirilmesi gerekecek. Ambalajlı ürünlerde bu işaretler doğrudan ambalajın veya etiketin üzerinde yer alırken, ambalajsız gıdalar için parti numarası ürünün bulunduğu kapta ya da ilgili ticari belgelerde belirtilecek. Ayrıca, tüm bu işaretlemelerin kolayca görülebilir, okunabilir ve silinemez nitelikte olması temel şartlardan biri olarak belirlendi.
Üreticilere yönelik bir kolaylık da mevcut: Eğer ürün etiketinde üretim tarihi, son tüketim tarihi (STT) veya tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT) gün ve ay bilgisi açıkça yazıyorsa, bu tarihler parti numarası yerine kullanılabilecek. Ancak bu durumda, etikette “Parti/lot numarası, üretim/son tüketim/tavsiye edilen tüketim tarihidir” ifadesinin net bir şekilde belirtilmesi şart koşuldu. Böylece, gereksiz etiket kalabalığının önüne geçilirken, esas bilgiye ulaşım da garanti altına alınıyor.
Kimler Muaf? Bazı Ürünlere Özel Durumlar
Bakanlık, bazı ürün grupları için bu zorunluluğa istisnalar getirdi. En geniş yüzeyi 10 santimetrekareden küçük ambalajlı gıdalar, tüketici talebi üzerine satış noktasında paketlenen ürünler (örneğin şarküteri ürünleri), hazırlama veya işleme tesislerine doğrudan gönderilen tarımsal ürünler bu kapsamda değerlendiriliyor. Ayrıca, birleşik ambalaj üzerinde parti numarası bulunması koşuluyla porsiyon dondurmalar ve yenilebilir buzlar da parti işareti zorunluluğundan muaf tutuldu. Bu esneklikler, sektörün farklı ihtiyaçlarına cevap verme amacı taşıyor.
Avrupa Uyumunun Ötesinde: Tüketiciye Faydası Ne Olacak?
Avrupa Birliği mevzuatıyla tam uyumlu olarak hazırlanan bu düzenleme, gıda işletmelerinin kullandıkları parti numaralarına ilişkin detaylı kayıtları tutmasını ve denetimlerde Bakanlığa sunmasını zorunlu kılıyor. Kurallara aykırı hareket eden işletmeler, Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında ciddi idari yaptırımlarla karşılaşacak. Bu durum, sadece kağıt üzerinde kalan bir düzenleme olmaktan öte, gerçek anlamda bir caydırıcılık unsuru oluşturarak tüketicilerin güvenliğini artıracak. Her birimizin sofrasına gelen gıdanın sorumluluğu artık daha belirgin, şeffaflık ise temel bir ilke haline geliyor.
Geleceğe Yönelik Adım: Uyum Süreci ve Son Tarih
Yeni tebliğ, 2012 yılında yayımlanan önceki düzenlemeyi yürürlükten kaldırarak gıda sektörüne modern bir çerçeve sunuyor. İşletmelerin bu yeni kurallara uyum sağlaması için geniş bir geçiş süreci tanındı. 31 Aralık 2026 tarihine kadar sektörün hazırlıklarını tamamlaması bekleniyor. Bu tarihten sonra, parti veya lot numarası bulunmayan hiçbir gıda ürününün, ithal ürünler de dahil olmak üzere piyasada satılmasına izin verilmeyecek. Bu, gıda güvenliği ve izlenebilirliğinde yeni bir dönemin başlangıcını işaret ediyor, hepimiz için daha sağlıklı ve güvenli bir geleceğin kapılarını aralıyor.
