Zeynep Karasu
Sokağın nabzını tuttuğumuzda, vatandaşın en büyük hayallerinden birinin altına bir teker çekmek, yani bir araç sahibi olmak olduğunu görüyoruz. Ancak son dönemde ikinci el araç piyasasında dönen dolaplar ve yaşanan aksaklıklar, bu hayali adeta bir kabusa çevirebiliyor. Özellikle tasarruf finansman sistemleri üzerinden yapılan satışlarda, noter çıkışı yaşanan ‘rehin tutma’ ve ‘zorla senet imzalatma’ gibi durumlar hem satıcıyı hem de alıcıyı ateşe atıyor. Piyasanın tozunu yutmuş biri olarak söylüyorum; bu işin şakası yok, ucu doğrudan adliyede bitiyor.
Noter Sonrası Hukuki Tuzak: Rehin ve Senet Krizi
Türkiye genelinde, özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi ticaretin kalbinin attığı metropollerde, noter huzurunda yapılan araç devirleri mülkiyetin anında el değiştirmesi demektir. Ancak NTV’nin de gündeme getirdiği üzere, para transferindeki gecikmeler nedeniyle bazı satıcılar kendince ‘önlem’ alıp alıcıyı bırakmıyor. Şunu net olarak belirtmekte fayda var: Türk Ceza Kanunu (TCK) çerçevesinde, noter satışı bittikten sonra bir kişiyi rızası dışında bir yerde tutmak ‘kişiyi hürriyetinden yoksun kılma’ suçuna girer. Hukuki süreçte bu durumun hiçbir geçerliliği olmadığı gibi, alıcıya zorla senet imzalatmak da ‘yağma’ veya ‘tehdit’ suçlarını gündeme getirebilir. Mülkiyet noter mührüyle geçer; geri kalan her türlü alıkoyma girişimi ağır cezai yaptırımlar doğurur.
Güvenli Ödeme Sistemi Neden Gecikiyor?
Peki, bu iş neden bu kadar düğümleniyor? Mesele aslında Güvenli Ödeme Sistemi ve finansman şirketlerinin çalışma saatlerinden kaynaklanıyor. Tasarruf finansmanı ile araç alan vatandaşlar, paranın bir kısmını peşin, kalanını ise şirket kanalıyla ödüyor. Ancak finans şirketleri ödeme talimatlarını genellikle gün sonuna, yani akşam saatlerine bırakıyor. Satıcı noterde imzayı atıyor ama hesaba bakıyor ki para yok! İşte o an sinirler geriliyor. Uzmanlar, bu sürecin kısalması için bankalarla entegrasyonun şart olduğunu vurguluyor. İyi Finans Genel Müdürü Eniz Ünal, transfer sürelerini 30 dakikanın altına indirmenin kritik olduğunu ve bankalarla iş birliği yaparak bu operasyonel karmaşayı çözmeyi hedeflediklerini belirtiyor.
Dolandırıcılara Karşı Alınması Gereken Güvenlik Önlemleri
İkinci el araç pazarında mağdur olmamak için sadece sisteme güvenmek yetmiyor, gözü açık olmak gerekiyor. Bir satıcı olarak kapınıza gelen kişi ‘finansmanla alacağım’ diyorsa, elindeki belgeleri titizlikle kontrol etmelisiniz. Özellikle şirket kaşeli resmi tahsis yazısı ve güncel ödeme planı olmadan noter masasına oturmamak hayati önem taşıyor. Türkiye’deki adli süreçlerde ‘ben bilmiyordum’ demek sizi kurtarmaz; resmi evrak asıldır. Ayrıca, dolandırıcılık vakalarının arttığı bu dönemde, şubeye gitmekten kaçınan veya sadece sözle güven vermeye çalışan kişilere karşı temkinli olunmalıdır. Toplumsal huzurun ve ticari güvenin tesisi için, her iki tarafın da yasal haklarını bilerek hareket etmesi, bu tür ilkel ‘rehin’ yöntemlerinin önüne geçecektir.
