Hülya Çetin
Malatya Depremi Sonrası Kritik Uyarı
Malatya’da meydana gelen 5.6 büyüklüğündeki son deprem, hepimize doğanın şakasının olmadığını bir kez daha hatırlattı. Vatandaşın huzurunu kaçıran bu sarsıntı, aslında çok daha büyük bir tehlikenin habercisi niteliğinde. Uzmanlar, özellikle Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın doğu ucundaki Yedisu segmentine dikkat çekerek Tunceli’den Diyarbakır’a kadar geniş bir bölgeyi uyanık olmaya çağırıyor. Sadece sarsıntıyı hissetmek değil, asıl mesele bu sarsıntının hangi zeminde karşılandığıdır.
Rapordaki Korkutan Gerçekler
Jeoloji Mühendisleri Odası (JMO), henüz 2021 yılında kapı kapı dolaşarak yetkililere bir rapor sundu. ‘Fay Üzerinde Yaşayan Kentlerimiz’ başlıklı bu çalışma, tam 24 ilimiz için adeta bir imdat çığlığıydı. Bakanlıklardan belediyelere kadar her makama iletilen bu raporlarda, binaların tam altından geçen diri fay hatlarının yarattığı riskler tek tek anlatıldı. Halkın canını ve dişinden tırnağından artırıp kurduğu yuvasını korumak için bu binaların acilen boşaltılması ve bu alanların imara kapatılması gerektiği açıkça ifade edildi.
Erzincan ve Bingöl’ün Zemini Alarm Veriyor
Raporda özellikle Erzincan ve Bingöl üzerinde duruluyor. Erzincan’ın dünyanın en hareketli faylarından biri üzerinde kurulu olması, bölge halkını her an tedirgin ediyor. Zeminin alüvyon tabanlı olması, sarsıntının etkisini adeta bir hoparlör gibi katlayarak binalara iletiyor. Geçmişte yaşanan acı tecrübeler, gelecekteki risklerin ne kadar büyük olduğunun kanıtı gibi karşımızda duruyor. 160 bin nüfuslu Erzincan merkezinin binalarının altından diri fay geçmesi, her sarsıntıda yürekleri ağza getiriyor.
Cinayete Davetiye Çıkaran İmar Hataları
Bingöl cephesinde de durum pek iç açıcı değil. Karlıova ve Yedisu başta olmak üzere birçok yerleşim yeri doğrudan fay hatlarının üzerine kurulmuş durumda. Uzmanlar, kamu kurumlarının bile yeni konut projelerini bu riskli alanlara inşa etmesini ‘cinayete davetiye’ olarak nitelendiriyor. Vatandaşın güvenli konut hakkı, maalesef yanlış planlamalarla riske atılıyor. Sadece Bingöl ve Erzincan değil; Tunceli, Erzurum, Elazığ, Muş ve Diyarbakır da bu hattın kırılması durumunda ciddi şekilde sarsılacak iller arasında yer alıyor.
Çözüm İçin Acil Afet Yasası Şart
Bugün gelinen noktada sadece binaları boyamak veya güçlendirmek yetmiyor. Türkiye’nin diri fay haritasının güncellenmesi ve bu haritaya uygun bir deprem yönetmeliğinin vakit kaybetmeden hayata geçirilmesi gerekiyor. Meclis’in bir an önce ‘Afet Risk Azaltma Kanunu’nu gündemine alarak, insanların evlerinde korkmadan uyuyabileceği yasal düzenlemeleri yapması elzemdir. Vatandaşın cebindeki üç kuruşu evine yatırırken, o evin bir fay hattı üzerinde olup olmadığını bilmesi ve devletin bu konuda koruyucu olması en temel haktır.
