Orhan Kaya
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan 2025 yılı doğum istatistikleri, ülkenin nüfus yapısındaki dramatik değişimi çarpıcı verilerle ortaya koydu. Açıklanan rakamlar, Türkiye’nin nüfus yenilenme kapasitesinin ciddi bir düşüş eğiliminde olduğunu ve yaşlanma sürecinin hız kazandığını gösteriyor. 2025 yılında canlı doğan bebek sayısı 895 bin 374 olarak kayıtlara geçerken, doğan bebeklerin yüzde 51.4’ünün erkek, yüzde 48.6’sının ise kız olduğu belirlendi.
Demografik açıdan en kritik veri olan toplam doğurganlık hızı, bir kadının doğurgan olduğu 15-49 yaş grubunda dünyaya getirebileceği ortalama çocuk sayısını ifade ediyor. 2001 yılında 2.38 olan bu oran, 2014 yılından itibaren kesintisiz bir düşüş sürecine girdi. 2025 yılı itibarıyla doğurganlık hızı 1.42’ye gerileyerek, nüfusun kendisini yenileyebilmesi için gerekli olan 2.10 eşiğinin çok altında kaldı. Bu durum, Türkiye’nin son dokuz yıldır nüfus dengesini korumakta zorlandığını kanıtlıyor.
Bölgeler Arasındaki Fark Derinleşiyor
Türkiye genelindeki bu düşüşe rağmen, iller bazında bakıldığında büyük farklılıklar göze çarpıyor. 2025 yılında toplam doğurganlık hızının en yüksek olduğu şehir, 3.15 çocuk ortalamasıyla Şanlıurfa oldu. Şanlıurfa’yı 2.53 çocuk ile Şırnak ve 2.23 çocuk ile Mardin takip etti. Listenin diğer ucunda ise doğurganlık hızının en düşük olduğu il 1.09 çocukla Bartın olarak belirlendi. Bartın’ın ardından İzmir, Eskişehir, Ankara ve Zonguldak, doğurganlık oranının en düşük olduğu diğer merkezler olarak dikkat çekti.
İstatistikler, doğurganlık oranındaki düşüşün sadece belirli bölgelerle sınırlı kalmayıp ülke geneline yayıldığını da belgeliyor. 2017 yılında 57 ilde doğurganlık hızı 2.10 seviyesinin altındayken, 2025 yılında bu sayı 76 ile yükseldi. Ayrıca, doğurganlık hızının 1.50’nin altında kaldığı kritik il sayısı son sekiz yılda 4’ten 59’a fırladı. Bir dönem birçok ilde görülen 3 çocuk ve üzeri ortalaması, günümüzde sadece Şanlıurfa’da korunabiliyor.
Nüfus yapısındaki bir diğer önemli değişim ise annelik yaşında yaşandı. 2001 yılında doğum yapan annelerin ortalama yaşı 26.7 iken, bu rakam 2025 yılında 29.4’e yükseldi. İlk kez anne olma yaşı ise 27.5 olarak tespit edildi. İlk doğumda ortalama anne yaşının en yüksek olduğu il 29 yaş ile Artvin olurken, en düşük yaş ise 24.4 ile Şanlıurfa oldu. Bu veriler, toplumsal yapıda aile kurma ve çocuk sahibi olma tercihlerinin giderek daha ileri yaşlara ötelendiğini net bir şekilde gösteriyor.
