Türk Hava Yolları (THY), İngiltere’nin başkenti Londra’ya 55 kilometre mesafede düzenlenen Farnborough Uluslararası Havacılık Fuarı’na (IFA) güçlü bir katılım gerçekleştirdi. Şirketin kurduğu özel stant (chalet), açılış gününden itibaren yoğun bir görüşme trafiğine sahne oldu. THY Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Murat Şeker liderliğindeki heyette Genel Müdür Ahmet Olmuştur, Genel Müdür Yardımcıları Ahmet Harun Baştürk ve Levent Konukcu ile İletişim Başkanı Yahya Üstün yer aldı. THY yöneticileri, dünya havacılık sektörünün devleri olan Boeing, Airbus ile uçak motoru üreticileri Pratt & Whitney ve CFM yöneticileriyle kritik temaslarda bulundu.
Ortadoğu’daki Gelişmeler ve Uçuş Ağındaki Son Durum
Fuar kapsamındaki görüşmelerde yabancı heyetlerin THY ekibine yönelttiği ilk sorulardan biri, ABD ile İsrail-İran geriliminin ikinci aşamasına ilişkin öngörüler oldu. THY Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Murat Şeker ve ekibi, belirsizliğini koruyan savaşın geleceğine dair tahminlerde bulunmak yerine, şirketin bu süreçte izlediği operasyonel esnekliği ve yönetim stratejisini anlattı.
Prof. Şeker, Ortadoğu bölgesinin THY’nin toplam uçuş kapasitesinin yüzde 6’sını oluşturduğunu belirterek şunları kaydetti: “Çatışmalardan doğrudan etkilenen 26 destinasyonumuz bulunuyordu. Savaşın başladığı 28 Şubat 2026 tarihinden itibaren kademeli olarak bunlardan 21’ine uçuşlarimizi durdurduk.” Bu önlemin Ortadoğu ağında yüzde 60 oranında bir kesintiye yol açtığını belirten Şeker, zamanla çatışmaların yoğunluğunun azalması ve öngörülebilirliğin artmasıyla uçuş frekanslarının yeniden toparlandığını ve kesintinin yüzde 20 seviyelerine kadar gerilediğini ifade etti.
THY Genel Müdürü Ahmet Olmuştur ise güncel durumu paylaşarak, “Son dönemde bölgede gerilimin yeniden tırmanması üzerine Kuveyt, Erbil, Dammam ve Bahreyn seferlerimizi tekrar askıya almak durumunda kaldık” dedi. Prof. Murat Şeker, operasyonel esnekliklerini vurgulayarak, “Seferlerin durdurulması ve yeniden başlatılması konusunda son derece hızlı karar alma kabiliyetine sahibiz. Bu konudaki tecrübemizi özellikle pandemi döneminde kazanmıştık. Suriye’de Halep ve Şam ile Lübnan’da Beyrut destinasyonları bu süreçte güçlü bir toparlanma grafiği sergiledi” diye ekledi.
3 Milyar Dolarlık Dev Motor İhalesi Yolda
1600’ün üzerinde katılımcıyla rekor kıran Farnborough Havacılık Fuarı’nda THY’nin en kritik ajandalarından birini motor tedariki oluşturdu. Prof. Murat Şeker, uçak siparişlerindeki belirsizliklerin temel nedeninin motor seçimi olduğunu açıkladı: “Boeing dar gövde siparişlerimizin henüz netleşmemesinin temel sebebi, hangi motor üreticisiyle yola devam edeceğimizi kararlaştırmamış olmamızdır. Benzer şekilde Airbus firmasına 2023 yılında verdiğimiz Neo siparişleri için de henüz bir motor tespiti ihalesi gerçekleştirmedik.”
Söz konusu iki önemli motor alım sürecini birleştirerek tek bir çatı altında müzakere ettiklerini dile getiren Prof. Şeker, “Bu fuarda en yoğun görüşmelerimizi motor üreticileriyle yürütüyoruz ve yakın zamanda ihaleye çıkmayı planlıyoruz” dedi. THY Genel Müdür Yardımcısı Levent Konukcu, ihale edilecek toplam motor miktarını açıklayarak, “250 adedi Neo model uçaklar için olmak üzere toplamda 800 adet motorun alım ihalesi gündemimizde yer alıyor” bilgisini paylaştı. Prof. Murat Şeker ise bu büyük projenin finansal büyüklüğünü hesaplayarak, “Yaklaşık 2.5 ile 3 milyar dolar arasında değişen bir ihale hacminden söz ediyoruz” dedi.
Görüşülen firmalar hakkında detay veren Ahmet Olmuştur, Boeing 737 uçakları için CFM firması ile temas halinde olduklarını, Airbus A321Neo uçakları için ise hem Pratt & Whitney hem de CFM seçeneklerini değerlendirdiklerini kaydetti. Prof. Şeker, bu alımlardaki en stratejik koşullarını şu sözlerle ifade etti: “Motor üreticileri ile gerçekleştirdiğimiz pazarlıklarda, kurulacak bakım ve onarım merkezlerinin mutlaka Türkiye sınırları içinde yer alması şartını kararlılıkla masada tutuyoruz.”
İstanbul Havalimanı’ndaki Dev Yatırım 2028’de Başlıyor
THY Teknik ve Rolls-Royce ortaklığıyla İstanbul Havalimanı’nda inşası süren 300 milyon dolar bütçeli geniş gövde uçak motoru bakım merkezinin son durumuna değinen Genel Müdür Yardımcısı Levent Konukcu, Airbus A350 uçaklarına hizmet verecek bu merkezin inşaat çalışmalarının Ocak 2028’de tamamlanacağını ve ilk motor bakımının bu tarihte yapılacağını açıkladı.
Ayrıca fuarda üretici firmaların teslimat gecikmeleri de masaya yatırıldı. Prof. Şeker, Airbus ve Boeing şirketlerinin teslimat takvimlerinde 6 ila 9 ay arasında değişen ertelemeler yaşandığını belirterek, bu gecikmelerin getirdiği maliyet yükünü telafi edecek iyileştirme adımlarını kendileriyle müzakere edeceklerini söyledi.
Doluluk Oranları Memnun Edici, Akaryakıt Maliyetleri Artıyor
Küresel ve bölgesel krizlere rağmen kapasite artışını başarıyla yönettiklerini söyleyen Prof. Şeker, yolcu doluluk oranlarında geçen yılın aynı dönemine kıyasla daha iyi seviyede olduklarını belirtti. Ortadoğu’da uçuşları askıya alınan uçakların verimli şekilde diğer rotalara yönlendirildiğini aktaran Şeker, “Geniş gövde uçaklarımızı Uzakdoğu ve Güney Asya’ya, dar gövdelileri ise Orta Asya, Avrupa ve Afrika rotalarına kaydırarak 37’ye yakın frekans artışı yaptık. Kargo tarafında da frekanslarımızı 60’a yakın artırdık. Ocak-Haziran döneminde arz edilen koltuk kilometre kapasitemiz geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5 artış gösterdi. Bu durum beklentilerimizden iyi olsa da bütçe hedeflerimizin biraz gerisinde kaldık. Kargoda ise yüzde 20’lik bir büyüme sağladık ve her iki alanda da birim gelirlerimizi yükselttik” dedi.
Petrol fiyatlarındaki dalgalanmaların bütçeye etkilerine değinen Şeker, Brent petrolün varil fiyatındaki her 10 dolarlık artışın şirkete aylık 100 milyon dolar ek yakıt maliyeti getirdiğini vurguladı: “2026 yılı için uçak yakıtı bütçemizi 6.2 milyar dolar olarak öngörmüştük. Ancak mevcut projeksiyonlar bu maliyetin 8.5 milyar dolara ulaşacağını gösteriyor. Bu da yaklaşık 2-2.5 milyar dolarlık ek bir yük anlamına geliyor. Bu ek maliyeti diğer gelir kanallarını artırarak ve bazı harcamaları kısarak telafi etmeye çalışıyoruz. Bu doğrultuda acil olmayan bazı inşaat yatırımlarımızı erteleme kararı aldık.”
7 Yeni Simülatör İçin İmzalar Atıldı
Fuar kapsamında THY, pilot eğitim altyapısını güçlendirmek adına Canadian Aviation Electronics (CAE) firmasıyla önemli bir anlaşma imzaladı. Sözleşme kapsamında 5 adet Tam Uçuş Simülatörü, 2 adet Uçuş Eğitim Cihazı tedarik edilecek ve 2 adet ilave Tam Uçuş Simülatörü opsiyonu bulunacak. Prof. Murat Şeker, bu anlaşmanın uzun vadeli büyüme stratejilerinin bir parçası olduğunu belirterek, pilotların en üst düzey emniyet ve operasyonel mükemmeliyet standartlarında yetiştirilmeye devam edeceğini ifade etti. CAE Genel Müdürü Matthew Bromberg de THY ile 20 yılı aşan işbirliklerini ileri simülasyon teknolojileriyle desteklemekten memnuniyet duyduklarını dile getirdi.
Yerli Savunma Sanayii İngiltere’de Gövde Gösterisi Yaptı
Farnborough Airshow’da Türkiye’nin savunma sanayii temsilcileri de geniş yer buldu. Baykar, satın aldığı İtalyan havacılık firması Leonardo’nun helikopterleriyle birlikte SİHA TB3 modelini “Astore Levante” ismiyle fuarda sergiledi. Ayrıca fuar alanında TUSAŞ, Aselsan, Roketsan, Havelsan, TEI ve KALE Grubu gibi Türk firmaları en yeni teknolojilerini tanıttı. Türkiye’den getirilen Kaan, Anka 3 ve Hürjet prototipleri de organizasyonun en çok dikkat çeken unsurları arasında yer aldı.
Kaynak: Ekonomim
