Yılların Mücadelesi Meyvesini Verdi: Kayıp Eserler Vatanında
Tarihi derinliklerimizin, kültürel zenginliğimizin sessiz tanıkları olan paha biçilmez eserler, uzun ve çetin bir mücadelenin ardından nihayet evlerine döndü. Kanada’dan Türkiye’ye gerçekleşen bu ilk resmi kültür varlığı iadesi, uluslararası alanda büyük yankı uyandıran, adeta bir dedektif romanını andıran bir takip ve hukuk zaferinin sonucudur. Tam 11 parça kültürel hazine, ait olduğu topraklara, ait olduğu millete kavuştu. Bu geri dönüş, sadece birkaç sayfa ya da eserden ibaret değil; aynı zamanda kültürel kimliğimize yönelik büyük bir zafer ve uluslararası iş birliğinin en somut örneklerinden biri.
Sınır Aşan Kaçakçılığın Gölgesinde Kalan Mirasımız
Ne yazık ki, tarihimizin her döneminde kültürel varlıklarımız, illegal yollarla ülkemizden kaçırılmaya çalışıldı. Binbir emekle, alın teriyle, bazen de zorla yurt dışına çıkarılan bu eserler, kültürel kimliğimizin birer parçasıydı. Geçmişten günümüze uzanan bu kaçakçılık ağı, sadece maddi bir kayıp değil, aynı zamanda toplumların hafızasından silinen paha biçilmez bilgiler, estetik değerler ve tarihsel bağlar anlamına geliyordu. Bu tür eserlerin geri dönüşü, sadece birer sanat objesinin iadesi değil, aynı zamanda bir ulusun hafızasının ve geçmişiyle bağlarının yeniden kurulmasıdır. Yıllarca süren bu illegal ticarete karşı verilen mücadele, devletimizin ve ilgili kurumlarımızın yılmaz gayretlerinin bir göstergesidir.
Titiz Bir Takip ve Hukuki Başarı: Süreç Nasıl İşledi?
Bu destansı geri dönüşün arkasında, uluslararası iş birliği ve Türkiye’nin kararlı hukuki mücadelesi yatıyor. Ocak 2024’te İstanbul’dan Kanada’nın Vancouver şehrine götürülmek istenirken Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı’nın dikkatli ekipleri tarafından durdurulan eserler, sürecin başlangıcını oluşturdu. Akabinde Kanada Miras Bakanlığı ile kurulan resmi temaslar neticesinde, Kültür ve Turizm Bakanlığımız harekete geçti. Türkiye’nin sunduğu bilimsel raporlar ve hukuki belgeler, eserlerin 2863 sayılı kanun kapsamında Türkiye’ye ait kültür varlıkları olduğunu açıkça ortaya koydu. Kanada Federal Mahkemesi’nin 11 Eylül 2025 tarihli emsal niteliğindeki kararı, bu yasa dışı ticaretin önüne geçmek adına uluslararası alanda güçlü bir sinyal verdi.
Hangi Eserler Yuvasına Döndü ve Anlamları Ne?
Kanada’dan dönen mirasımız, 17. ve 19. yüzyıllar arasına tarihlenen 7 el yazması sayfa, 2 nadir matbu eser sayfası ve 2 modern hat çalışmasından oluşuyor. Bu eserlerin Arapça ve Osmanlı Türkçesi metinler içerdiği ve fıkıh, tasavvuf, tarih ve edebiyat gibi önemli alanlara ışık tuttuğu belirlendi. Yapılan detaylı incelemelerde, bazı yazma eser sayfalarının özgün ciltlerinden koparıldığı, hatta bazı varaklara sonradan modern minyatürler eklenerek sahtecilik ve ticari amaç güdüldüğü tespit edildi. Ancak tüm bu müdahalelere rağmen, eserlerin kültür varlığı niteliğini koruduğu ve ait oldukları yere dönmeleri gerektiği tescillendi. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un da sosyal medya üzerinden duyurduğu bu gelişme, mirasımıza sahip çıkma kararlılığımızın altını çiziyor.
Uluslararası Arenada Güçlü Bir Emsal Oluşturuyor
Bu iade süreci, sadece Türkiye için değil, kültürel miras kaçakçılığıyla mücadele eden tüm dünya için bir dönüm noktası niteliğinde. 1970 UNESCO Sözleşmesi kapsamında uluslararası iş birliğinin ve küresel dayanışmanın ne denli önemli olduğunu gösteren bu olay, yasa dışı yollarla ülkelerinden koparılan her eserin izini sürme ve onları geri alma konusunda uluslararası topluma güçlü bir mesaj iletiyor. Bu başarıda emeği geçen Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekipleri, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, Türk ve İslam Eserleri Müzesi ile Ottowa Büyükelçiliğimiz başta olmak üzere tüm paydaşlar, tarihe önemli bir not düşmüş oldular. Bu zafer, kayıp eserlerimizin peşini bırakmayacağımızın, tarihimizi koruma kararlılığımızın ve hukukun gücünün bir kanıtıdır.
