Malulen Emeklilik İçin Hangi Koşullar Aranıyor?
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), resmi sosyal medya hesapları üzerinden yaptığı son açıklamayla malulen emeklilik şartları ve başvuru süreçlerindeki değerlendirme kriterlerine açıklık getirdi. Yapılan bilgilendirmede, çalışma gücü kaybı sigorta başlangıç tarihinden önce gerçekleşen kişilere malullük aylığı bağlanmasının yasal olarak mümkün olmadığı anımsatıldı.
Mevzuatta yer alan hükümlere göre, bir sigortalının yaş sınırına takılmaksızın erken aylık bağlatabilmesi ve malulen emekli sayılabilmesi için şu şartları yerine getirmesi zorunludur: Çalışma gücünde ya da iş kazası ile meslek hastalığı neticesinde mesleki kazanma gücünde en az yüzde 60 oranında kayıp oluşması ve bu kaybın sigorta başlangıcından sonra meydana gelmesi gerekmektedir. Bununla birlikte en az 10 yıllık sigortalılık süresinin tamamlanmış olması ve yaşlılık, malullük ya da ölüm sigortaları primlerinin en az 1.800 gün olarak bildirilmesi şarttır. Diğer taraftan, başka bir kişinin sürekli bakımına ihtiyaç duyacak düzeyde ağır maluliyeti bulunan sigortalılar için 10 yıllık sigortalılık süresi şartı aranmamakta, yalnızca 1.800 prim gününün bulunması yeterli sayılmaktadır.
Sigorta Girişinden Önce Rahatsızlığı Olanlar Nasıl Emekli Olur?
SGK, sigorta başlangıcından önce malul olduğu tespit edilen vatandaşların emeklilik haklarının tamamen ortadan kalkmadığına dikkat çekti. Çalışma gücü kaybı sigortalılık öncesi döneme dayanan kişiler, yaşlılık sigortası hükümleri çerçevesinde şu şartları sağlayarak emekliliğe hak kazanabilmektedir: 15 yıllık sigortalılık süresinin tamamlanması ve işe başlama tarihine göre 3.600 ila 3.960 gün arasında değişen prim gün sayısının doldurulması gerekmektedir. Bu yasal düzenleme doğrultusunda, sigorta öncesinde rahatsızlığı olan kişilerin malulen emekli olanlara kıyasla daha uzun süre sistemde kalmaları ve daha fazla prim gününü tamamlamaları gerekmektedir.
Emekli Maaşı Hesaplama Kriterleri ve En Düşük Aylık Sınırı
Hem malullük hem de yaşlılık sigortası üzerinden bağlanan emekli aylıklarının hesaplanmasında, sigortalının çalışma hayatı boyunca yatırılan Prime Esas Kazanç (PEK) tutarları esas alınmaktadır. Prim ödemeleri asgari ücret seviyesinden yatırılmış olsa bile, bağlanan emekli aylığı yasal olarak belirlenen 23.552 TL’lik taban sınırın altında kalamaz. Ayrıca, prim günü 3.600 günün üzerinde olan ve daha yüksek kazançlar üzerinden prim ödeyen kişilerin emekli aylıkları, kök aylık hesaplama sistemine bağlı olarak daha yüksek seviyelere ulaşmaktadır.
İki Emeklilik Türü Arasındaki Kontrol Muayenesi Farkı
SGK mevzuatı uyarınca, malullük ve yaşlılık emekliliği arasında denetim yönünden belirgin bir fark bulunmaktadır. Malullük aylığı alan kişilerden, kurum gerekli gördüğü takdirde ya da periyodik aralıklarla kontrol muayenesi talep edebilmektedir. Yapılan muayene sonucunda maluliyet durumunun ortadan kalktığı ya da iş gücü kaybı oranının yüzde 60’ın altına gerilediği saptanırsa bağlanan aylık kesilmektedir. Buna karşın, yaşlılık sigortası kapsamında emekli aylığı alan kişiler için sonradan herhangi bir kontrol muayenesi süreci işletilmemektedir.
Kaynak: Sozcu
