Ceyhun Demirbaş
Bir Coğrafya Alevler İçinde: Barut Kokusu ve Yükselen Çevre Krizi
26 Mart 2026 Perşembe itibarıyla, Ortadoğu semalarında yankılanan savaş naraları, insanlığın kulağını sağır ederken, gezegenimizin sessiz çığlıkları daha az duyulur hale geliyor. İsrail’in kışkırtmalarıyla İran’a karşı başlayan çatışmalar, sadece bir politik gerilim olmanın çok ötesinde, bölgemizi derin bir ekolojik uçuruma sürüklüyor. Her patlayan bomba, havaya savrulan her kimyasal toz bulutu, toprağa sızan her zehirli madde, ne yazık ki geri dönüşü olmayan bir çevre felaketinin tetikleyicisi oluyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da dikkat çektiği gibi, “Gözünü kin bürümüş soykırım şebekesi coğrafyamızı büyük bir felakete sürüklüyor.” Bu felaket, sadece insan canlarına değil, su kaynaklarımıza, verimli topraklarımıza, biyoçeşitliliğimize ve gelecek nesillerin yaşam hakkına da telafisi imkansız zararlar veriyor.
Görünmez Cepheler: Enkazın Altında Kalan Eko-Sistemler
Savaşın doğrudan etkileri, yıkılan şehirler ve yerinden edilen milyonlarca insanla sınırlı değil. Füzelerle tahrip edilen altyapı tesisleri, kimyasal atıkların kontrolsüzce doğaya karışmasına neden oluyor. Petrokimya tesisleri, enerji santralleri ve endüstriyel depolar hedef alındığında, ortaya çıkan devasa yangınlar tonlarca karbondioksit ve zehirli gazı atmosfere salarak iklim değişikliğini hızlandırıyor, asit yağmurlarına davetiye çıkarıyor. Su kaynakları, kanalizasyon sistemleri ve tarım arazileri hedef alındığında, uzun vadeli gıda güvenliği krizleri ve salgın hastalık riski katlanarak artıyor. “Mezheplerimiz kökenlerimiz farklı olsa da coğrafyamızın dört bir yanında akan kanlar bizim değil mi?” diye soran Cumhurbaşkanı Erdoğan, aslında bu büyük insanlık dramının çevresel boyutuna da dikkat çekiyor. Çünkü bombaların düştüğü her yer, ayrım gözetmeksizin tüm canlıların ortak yaşam alanını yok ediyor.
Birleşik Felaket: Bölünmüş Coğrafyaların Ortak Kaderi
Bölgesel çatışmaların neden olduğu bu ekolojik yıkım, siyasi ayrımları aşan bir tehdit oluşturuyor. İster İran’da, ister Körfez’de, ister Suriye’de tahrip edilen altyapı tesisleri, sadece o ülkenin değil, tüm bölgenin ortak kaynaklarını, ortak geleceğini vuruyor. Temiz su kıtlığı, çölleşme, hava kirliliği ve ekosistem tahribatı gibi sorunlar, sınır tanımadan yayılıyor. Özellikle savaş bölgelerindeki ormansızlaşma, yasa dışı avcılık ve atık yönetimi sorunları, bölgenin hassas dengesini daha da bozuyor. Bu durum, “Saldırganların nazarında Şii ya da Sünni olmamızın, Türk, Kürt, Arap ya da Farisi olmamızın bir farkı var mı?” sorusunun çevresel yanıtını da beraberinde getiriyor: Hayır, çünkü çevre felaketi herkesi eşit derecede etkiliyor. Bu yıkım, aslında tüm halkları, farklılıklarına rağmen ortak bir kaderde birleştiriyor: Geleceksiz bir çevre.
Kudüs’ten Suriye’ye: Krizin Genişleyen Etkileri ve Gelecek Hesaplaşması
Lübnan’da son bir ayda 1100’den fazla insanın hayatını kaybetmesi, 1 milyon 165 bin kişinin yerinden edilmesi ve Suriye’nin egemenliğine yönelik ihlaller, sadece insani birer trajediden ibaret değil. Bu bölgelerdeki uzun süreli istikrarsızlık, doğa koruma çabalarını tamamen durma noktasına getiriyor, kaçakçılığı artırıyor ve değerli doğal alanların yok olmasına yol açıyor. Mescid-i Aksa gibi kültürel mirasların kuşatılması, sadece inanç özgürlüğüne bir saldırı değil, aynı zamanda geleceğe aktarılması gereken tarihi ve doğal dokunun da tehdit altında olduğunu gösteriyor. Türkiye, bu kaotik ortamda, barışı ve istikrarı savunarak, aslında bölgesel çevre güvenliği için de kritik bir rol üstleniyor. “Kudüs’e sahip çıkmak insanlığı savunmaktır” derken, bu savunmanın aynı zamanda gezegenimizin ortak mirasına sahip çıkmak anlamına geldiğini unutmamalıyız. Bu acımasız felaketin sonunda “kazanan Türkiye olacak, kazanan Türk milleti olacak” denirken, bu zaferin ancak sağlıklı bir çevrede yeşerebileceğini de görmek zorundayız. Aksi takdirde, ardımızda sadece toz ve duman kalır.
