Abdurahman Yazıcı
Mart 2026: Yeni Bir Çağın Eşiğinde
Mart 2026, Orta Doğu coğrafyasında dengelerin yeniden yazıldığı, dijital çağın getirdiği hızla karmaşıklaşan bir dönemin kapılarını aralıyor. Bölge, yalnızca askeri operasyonların değil, aynı zamanda enformasyonun ve stratejik konumlandırmaların da ön plana çıktığı, tarihindeki en kritik evrelerden birini yaşıyor. İran’ın dini lideri Hamaney’in 28 Şubat’taki operasyonla hayatını kaybetmesinin ardından Hizbullah’ın başlattığı misilleme silsilesi, adeta bir domino etkisi yaratarak İsrail’in karşı hamlelerini tetikledi. İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir’in ifade ettiği ‘saldırı harekâtı’, geleneksel çatışma dinamiklerinin çok ötesinde, ileri teknoloji destekli bir stratejinin de sinyallerini veriyor.
Son günlerde İsrail ordusunun Lübnan’ın güneyindeki stratejik noktalara yönelik sınırlı kara ilerlemeleri, bölgedeki gerilimi bambaşka bir boyuta taşıdı. Hiyam, Adise, Kefr Kila, Kefr Şuba ve Zuhayra gibi beldelere yapılan sızmalar, yalnızca toprak kazanımı değil, aynı zamanda geleceğin güvenlik mimarisini şekillendirme arayışının da bir göstergesi. Bu hamleler, mobil cihazlarımızdan anlık olarak takip ettiğimiz dijital haritalarda beliren her yeni nokta ile birlikte, bölgedeki trajedinin boyutunu da gözler önüne seriyor. Geride kalan bir haftada Lübnan’da en az 98’i çocuk olmak üzere 680’den fazla can kaybı yaşanması ve 800.000 kişinin evlerinden kopmak zorunda kalması, bu sarsıcı değişim çağının insanlık üzerindeki yıkıcı etkisini acı bir şekilde vurguluyor.
Geleceğin Tampon Bölgesi ve Stratejik Manevralar
Tel Aviv yönetiminin Lübnan cephesindeki öncelikli amacı, siyaset bilimleri uzmanlarının da altını çizdiği gibi, İran’a yönelik kapsamlı operasyonlar sürerken Hizbullah’ın askeri kapasitesini zayıflatmak ve bölgeden uzaklaştırmak. Bu, adeta satranç tahtasında birden fazla hamleyi aynı anda düşünmek gibi. İran’ın doğrudan hedef alındığı bir ortamda, Hizbullah’ın sahadaki gücünün dağıtılması, İsrail’in kuzey yerleşimlerini koruyacak yeni bir ‘güvenlik kuşağı’ oluşturma hedefine hizmet ediyor. Uzmanlar, İsrail’in 2000’de Güney Lübnan’dan çekildiği Hiyam, Adise, Kefr Kila gibi stratejik yükseltilere ve Litani Nehri havzasını kontrol eden noktalara yeniden girme çabasının, ‘geçici operasyon’ söyleminin ötesinde, fiilen kalıcı bir tampon bölge yaratma niyeti taşıdığını belirtiyor. Ancak sahadaki gelişmeler, İsrail’in bu adımlarının Hizbullah’ın gerilla tipi direniş yöntemleriyle, roket ve insansız hava araçlarıyla beklenmedik bir misillemeyle karşılaştığını gösteriyor. Yüzü aşkın füze salvosu, bu yeni nesil asimetrik savaşın ne denli öngörülemez olduğunu ortaya koydu.
İsrail’in odak noktası sadece Lübnan değil. Savunma Kuvvetleri (IDF), Tahran’daki nükleer ve askeri altyapıya yönelik hava/füze operasyonlarını sürdürürken, kara harekâtı için Lübnan’ı seçmiş durumda. Bu stratejinin temel mantığı oldukça net: İran’a karadan girmek imkansızken, Hizbullah’ı Lübnan’da fiziksel olarak tasfiye etmek mümkün görülüyor. Aslında Lübnan’daki bu harekât, çok daha büyük bir tablonun ayrılmaz bir parçası: 28 Şubat 2026’da ‘Operation Epic Fury’ adıyla ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı, Hamaney’i hedef alan ve nükleer tesisleri vuran geniş kapsamlı operasyonun devamı. Bu, İran’ın ‘direniş ekseni’ni çökertme stratejisinin, önce vekil güçlerini etkisizleştirme adımını içeriyor.
Küresel Enerji Ağlarının Kırılma Noktası: Hürmüz Tehdidi
İsrail’in bir sonraki hedefinin Hizbullah’ın silah deposu ve lojistik omurgası olan Bekaa Vadisi olması bekleniyor. Kara birlikleri Litani’nin ötesine geçip Bekaa’ya uzanmayı planlarken, İsrail bu dönemi kendi adına tarihin en geniş fırsat pencerelerinden biri olarak görüyor ve ABD’nin desteğiyle güvenlik stratejisini genişletmeyi hedefliyor. Ancak bu stratejik hamlelerin küresel enerji piyasalarında yarattığı deprem, geleceğe dair kaygıları doruğa çıkarıyor. Lübnan’daki operasyonun, İran’ın elindeki en büyük kozu olan Hizbullah’ı etkisiz hale getirme girişimi olarak yorumlanması, akıllara hemen Hürmüz Boğazı’nın kapatılma tehdidini getiriyor.
Hürmüz Boğazı, günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol (küresel arzın %20’si) ve küresel LNG ticaretinin beşte birini taşıyan hayati bir arter. Bu hattın kapanma ihtimali bile, Brent ham petrolünün birkaç gün içinde 70 dolardan 110 doların üzerine fırlamasına neden oldu. Analistler, kesintinin sürmesi halinde küresel enflasyona 0.8 puanlık ek yük bineceğini öngörüyor. Sadece enerji değil, gübre ticaretinin yaklaşık üçte birinin Hürmüz’den geçmesi, New Orleans gübre fiyatlarının ton başına 475 dolardan 680 dolara sıçramasıyla bir enerji krizinin kısa sürede gıda krizine dönüşebileceğinin ‘aşağı yönlü zincirleme’ etkisini gözler önüne seriyor.
Yeni Bir Dünya Düzenine Doğru: Büyük Güçlerin Dansı
Eski Beyaz Saray enerji danışmanı Bob McNally’nin ‘Hürmüz’ün uzun süreli kapanması garantili bir küresel resesyondur’ sözleri, bu krizin boyutunu net bir şekilde ortaya koyuyor. Bernstein ise en kötü senaryoda Brent petrolünün 150 dolara ulaşabileceğini tahmin ediyor. Piyasalar bu sinyali çoktan aldı; Güney Kore borsası 2008 finansal krizinden bu yana en sert günlük düşüşünü yaşarken, Pakistan borsası tarihinin en büyük çöküşünü kaydetti. Birden fazla büyük gücün doğrudan ya da dolaylı olarak müdahil olduğu, küresel enerji arzını felç eden ve onlarca ülkenin ekonomisini etkileyen bu çatışmayı ‘bölgesel’ olarak nitelendirmek artık imkansız. İran’ın ABD ve İsrail üslerinin yanı sıra Katar, BAE, Kuveyt, Bahreyn, Ürdün, Suudi Arabistan, Irak ve Umman’daki hedeflere saldırılar düzenlemesi, Japonya, Güney Kore, Hindistan gibi ülkelerin petrol rezervlerini açmaya başlaması ve İngiltere’nin üslerini ABD operasyonlarına açması, Kıbrıs’taki üssünün İran dronlarıyla vurulması, bu tablonun çok taraflı ve eşi görülmemiş bir boyutta olduğunu kanıtlıyor. Bu, henüz bir dünya savaşı değil, ancak kesinlikle ‘büyük güç savaşının eşiği’ tanımının bugün için ne kadar geçerli olduğunu gözler önüne seriyor. Gelecek, bu karmaşık jeopolitik ve teknolojik düğümün nasıl çözüleceğine dair kritik sorular barındırıyor.
