Abdullah Sirkeci
Gümüşpala’da Kontrolsüz Yıkımın Bedeli
İstanbul’un Gümüşpala Mahallesi’nde yürütülen bir kentsel dönüşüm projesi, beklenmedik ve yürek burkan bir skandalla gündeme geldi. Dört katlı bir binanın yıkım çalışmaları sırasında yaşanan kontrolsüzlük, bitişikteki bir başka dört katlı yapının ciddi şekilde hasar görmesine yol açtı. İş makinesinin dikkatsiz darbesiyle, yan binanın çatı katındaki merdiven boşluğu duvarı ve mutfak duvarı çöktü. Duvara monte edilmiş kombi ve ocak, yıkılan beton parçalarıyla birlikte aşağı düştü. Olay yerinde kısa süreli bir duraksama yaşansa da, yıkım faaliyetinin bir süre sonra yeniden başlaması, yaşanan ihmalin boyutunu gözler önüne serdi.
Kentsel Dönüşümün Gölgesinde Bir İhmal Zinciri
Kentsel dönüşüm projeleri, şehirlerimizin modernleşmesi ve depreme dayanıklı hale gelmesi adına hayati önem taşırken, bu tür denetimsiz uygulamalar, sürecin felsefesine aykırı düşüyor. Gümüşpala’daki bu olay, yıkım süreçlerinin yalnızca fiziksel olarak değil, aynı zamanda idari ve hukuki açılardan ne kadar titizlikle yürütülmesi gerektiğini bir kez daha gösterdi. Görgü tanıklarının ifadelerine göre, yıkım sırasında alanda herhangi bir zabıta veya denetçi bulunmaması, felakete davetiye çıkaran temel faktörlerden biriydi. Bu durum, ‘bu projenin arkasındaki mekanizmalar ne kadar sağlam işliyor?’ sorusunu akla getiriyor. Bir yapının güvenli bir şekilde yıkımı, etrafındaki diğer yapıların bütünlüğünü koruma sorumluluğunu da beraberinde getirir. Ancak Gümüşpala’da bu temel ilkenin göz ardı edildiği anlaşılıyor.
Enkaz Altında Kalan Yaşamlar: Mağduriyetin Boyutu
Olayın en ağır bedelini ödeyenler, doğal olarak hasar gören binanın sakinleri oldu. Alt katta ikamet eden İhsan Yavuz, yaşananları “Kepçe buraları yıkıyordu. Dikkat etmedi. Üst kata vurduğu gibi hepsini indirdi aşağı” sözleriyle özetlerken, zararın sadece maddi olmadığını da vurguladı. Evlerinin vazgeçilmez bir parçası olan kombi ve ocakları bir anda yok olan vatandaşlar, doğalgaz borularının kırılmasıyla temel yaşam kaynaklarından da mahrum kaldı. Güçlü Bingöl ise, komşularının haber vermesiyle iş yerinden gelip evinin enkazını gördüğünde yaşadığı şoku dile getirdi: “Geldim kombi yok ocak yok mutfak yok. Komple hepsi aşağıda.” Bu durum, sadece bir duvarın yıkılması değil, aynı zamanda bir ailenin yaşam düzeninin, güvenliğinin ve huzurunun da yıkılması anlamına geliyor.
Bürokratik Çıkmaz ve Sorumluluk Muamması
Mağdurların yaşadığı dram, olayın ardından yaşanan bürokratik süreçle daha da derinleşti. Vatandaşlar, ilk şoku atlattıktan sonra belediyeye başvurduklarında, müteahhidin “Ben yapacağım” sözüyle karşılaştıklarını ancak yıkımı yapan firmanın kısa sürede ortadan kaybolduğunu belirtiyor. Belediyeden ise “Pazartesi’ye kadar hiçbir şey yapamayız” gibi bir yanıt almaları, vatandaşların çaresizliğini artırdı. Güçlü Bingöl’ün “Ne sorumlu var ne de ‘Yaparız’ diyen biri” serzenişi, bu karmaşanın merkezindeki yalnızlığı gözler önüne seriyor. Belediyenin “Onlar yapmazsa biz yapacağız, teminat aldık” açıklaması umut verici görünse de, ne zaman harekete geçileceğine dair belirsizlik, doğalgaz ve su kesintileriyle boğuşan, evlerinin duvarları yıkık halde hırsızlık riskine açık yaşayan aileler için bekleyişi dayanılmaz kılıyor. Merdiven gibi duran yıkıntıların hırsızlara adeta davetiye çıkarması, durumun vahametini farklı bir boyuta taşıyor.
Güvenlik Kalkanı Neden Delindi?
Bu olay, kentsel dönüşüm uygulamalarının sadece hızlı inşaatlar veya modern yapılarla sınırlı olmadığını, aynı zamanda insan odaklı bir planlama, titiz bir denetim ve şeffaf bir sorumluluk zinciri gerektirdiğini acı bir şekilde gösteriyor. Vatandaşlar, kendi evlerinin yakınında yapılan bir yıkımın, kendilerine bu denli zarar vermesine nasıl izin verildiğini sorguluyor. Müteahhitlik firmalarının denetim mekanizmaları, yıkım ruhsatı süreçleri ve belediyelerin aktif rolü, bu tür olayların bir daha yaşanmaması için masaya yatırılmalı. Zira bir şehrin dönüşümü, sakinlerinin can ve mal güvenliğini teminat altına almadan başarıya ulaşamaz. Gümüşpala’daki bu manzara, sürecin tüm paydaşlarına önemli bir uyarı niteliğindedir: Vatandaşın mağduriyeti giderilirken, bu denli vahim ihmallere yol açan sorumluluk zincirinin nerede kırıldığı da mutlaka açığa çıkarılmalıdır.
