Barış Kocabaş
Balıkesir’in Ege kıyısındaki huzurlu ilçesi Gömeç, Ramazan ayının manevi ikliminde alışılagelmişin dışında bir akşam yaşadı. Zeytin bahçeleriyle çevrili, geleneklerine bağlı bu şirin ilçede, iftar vaktine dakikalar kala cami hoparlörlerinden yükselen ezan sesi, bölge halkında büyük bir şaşkınlığa yol açtı. Her yıl büyük bir titizlikle hazırlanan Ramazan sofraları, bu kez teknik bir aksaklığın gölgesinde kaldı. Ezanın vaktinden önce okunması, ilçede kısa süreli bir telaşa neden olurken, olayın fıkhi boyutu merak konusu oldu.
Haberin detaylarına göre, akşam ezanını okumak üzere hazırlanan görevli, henüz vakit dolmadan merkezi sistem veya şahsi bir hata sonucu ezanı okumaya başladı. Durumu fark eden çevre sakinlerinin hızlı uyarısıyla görevli ezanı yarıda kesti. Ancak cami hoparlörlerinden yayılan ses, aynı zamanda iftar vaktinin geldiğini işaret eden ramazan topunun ateşlenmesine de dayanak oluşturdu. Belediye görevlisinin topu ateşlemesiyle birlikte, ilçedeki pek çok vatandaş ezan ve top sesine güvenerek iftarlarını açtı. Gerçek iftar vaktine 3 dakika kala yaşanan bu durum, kısa süre sonra ilçede günün en çok konuşulan maddesi haline geldi.
Gömeç Sokaklarında Hareketlilik: Müftülük Telefonları Kilitlendi
Gömeç gibi sosyal bağların kuvvetli olduğu küçük yerleşim yerlerinde, bu tür olaylar hızla yayılmakta ve toplumsal bir hassasiyet oluşturmaktadır. Orucunu yanlışlıkla erken açtığını fark eden vatandaşlar, ibadetlerinin geçerliliği konusunda endişeye düşerek soluğu telefon başında aldı. Gömeç Müftülüğü ve mülki amirlikler, kısa sürede yüzlerce kişinin sorularına yanıt vermek durumunda kaldı. Türkiye genelinde benzer durumlar nadiren yaşansa da, her bir vakanın dini usullere göre değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. İlçedeki demografik yapı, yaşlı nüfusun ve dini geleneklere bağlılığın yüksek olması sebebiyle konunun hassasiyeti bir kat daha arttı.
Müftü Mehmet Ali Bal’dan İç Rahatlatan ‘Temkin Vakti’ Açıklaması
Yaşanan kafa karışıklığını gidermek adına Gömeç Müftüsü ve Burhaniye Müftü Vekili Mehmet Ali Bal resmi bir açıklama yaptı. Türkiye’de Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından belirlenen takvimlerde namaz vakitleri hesaplanırken “temkin vakti” adı verilen bir güvenlik payı bırakılır. Bu uygulama, güneşin doğuş ve batış hesaplamalarındaki olası saniyelik veya dakikalık sapmaları absorbe etmek amacıyla fıkhi bir önlem olarak kullanılır. Müftü Bal, olaydaki 3 dakikalık sapmanın bu bilimsel ve dini emniyet marjı içerisinde kaldığını belirtti.
Müftü Bal, yaptığı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı: “Diyanet İşleri Başkanlığımızın bilimsel verilerle hazırladığı açıklamalara göre; akşam ezanı vakitlerinde 3 dakikalık bir temkin vakti bulunmaktadır. Gömeç ilçemizde yaşanan bu teknik aksaklıkta da süre 3 dakikayı aşmadığı için vatandaşlarımızın tuttuğu oruçlar geçerliliğini korumaktadır. Bu sebeple herhangi bir kaza orucu tutmaya gerek yoktur.” Bu açıklama, endişeli bekleyişi sona erdirirken, fıkhi açıdan oruçların bozulmadığı kesinleşmiş oldu. Benzeri durumlarda Türkiye’deki genel uygulama, hatanın kasıtlı olup olmadığına ve sapma süresine bakılarak karar verilmesi yönündedir. Gömeç’te yaşanan bu olay, bir sehiv (yanılma) olarak kayıtlara geçerken, yetkililer personelin uyarılması ve teknik sistemlerin kontrol edilmesi konusunda gerekli önlemlerin alındığını belirtti.
