Vildan Aydoğdu
Buharın Arkasındaki Sessiz Tehdit
Pek çok kişinin sigarayı bırakma bahanesiyle yöneldiği veya ‘daha masum’ olduğunu düşünerek elinden düşürmediği elektronik sigaralar hakkında bilim dünyasından çok konuşulacak bir rapor geldi. New Zealand Medical Journal dergisinde yayımlanan son inceleme, aslında o kadar da masum bir tabloyla karşı karşıya olmadığımızı ortaya koyuyor. Ankara kulislerinde ve sağlık bürokrasisinde de sıkça tartışılan bu cihazların, sadece bir ‘buhar makinesi’ olmadığı, içindeki sıvıların ısıtılmasıyla birlikte tam bir kimyasal laboratuvara dönüştüğü anlaşıldı.
Araştırmacıların tespitleri oldukça net: Elektronik sigara sıvılarının yüksek ısıya maruz kalmasıyla ortaya çıkan toksik bileşenler, doğrudan kullanıcının akciğerlerine çekiliyor. Yani o ‘meyve kokulu’ dumanın içinde, gözle görülmeyen ve vücutta tahribata yol açan maddeler gizli. Vatandaşın ‘en azından katran yok’ diyerek avunduğu noktada, bilim insanları başka bir pencere açıyor ve solunan buharın içindeki zehirli maddelere dikkat çekiyor.
Profesör Ian Shaw’dan Hayati Uyarı
Çalışmanın başındaki isim olan Prof. Ian Shaw, meseleyi bürokratik dilden uzak, oldukça sert bir dille özetliyor. Shaw’a göre, elektronik sigara kullanımı tek başına bile yaşam boyu kanser riskini ciddi şekilde artırabiliyor. Burada asıl tehlike ise ‘zamanla’ gelecek olan fatura. Uzmanlar, klasik sigaranın vücuda verdiği zararların on yıllar içinde nasıl netleştiğini hatırlatarak, elektronik sigaranın uzun vadeli yıkıcı etkilerinin tam olarak görülmesi için henüz erken olduğunu vurguluyor. Ancak eldeki ilk veriler, yolun sonunun hiç de aydınlık olmadığını gösteriyor.
Ankara’daki sağlık otoriteleri de bu raporları yakından takip ediyor. Özellikle genç kuşaklar arasında bir ‘trend’ haline gelen bu alışkanlığın, gelecekte kamu sağlığı üzerinde büyük bir yük oluşturmasından endişe ediliyor. Resmi açıklamalarda her ne kadar ‘geleneksel sigaradan daha az riskli’ denilse de bu ifade bir onay belgesi değil, sadece kötünün iyisine yapılan bir vurgu olarak okunmalı. Yani uzmanlar, ‘elektronik sigara için’ demiyor, ‘hiçbirini içmeyin ama bırakmak için köprü olarak kullanıyorsanız çok dikkatli olun’ mesajını veriyor.
Sigarayı Bırakmak İsterken Başka Bir Tuzağa Düşmeyin
Haberin satır aralarına baktığımızda, bu cihazların özellikle sigarayı hiç kullanmamış bireyler için büyük bir tuzak olduğu görülüyor. Sigarayı bırakmak isteyen yetişkinler için bir geçiş aracı olarak pazarlanan bu ürünler, hiç sigara içmemiş bir kişi için kanser riskini sıfırdan hayata sokmak anlamına geliyor. Ankara’daki uzmanların en çok üzerinde durduğu konu da tam olarak bu: Hiç başlamamak en büyük kazanım.
Vatandaşın bilmesi gereken asıl nokta şu; elektronik sigaralarda karbonmonoksit ve katranın daha az seviyede bulunması, onları ‘sağlıklı’ ya da ‘zararsız’ yapmıyor. Aksine, ısıtılan kimyasalların yol açtığı yeni nesil sağlık sorunlarıyla karşı karşıyayız. Araştırma ekibi, bu cihazların uzun vadeli etkilerinin ancak yıllar sonra tam anlamıyla görülebileceğini söylüyor. Bu da demek oluyor ki, şu an elektronik sigara kullananlar bir anlamda bu deneyin parçası haline geliyor. Sağlık şakaya gelmez, masum görünen bir dumanın bedeli yıllar sonra ağır bir teşhisle karşınıza çıkabilir.
