Abdullah Sirkeci
Akdeniz’in Derinliklerinde Sessiz Tehdit
Akdeniz yine rahat durmuyor. AFAD verilerine göre bugün saat 11.18 sularında, yerin tam 15 kilometre derinliğinde 5.0 büyüklüğünde bir sarsıntı kaydedildi. Muğla’nın Datça ilçesine 316 kilometre mesafede gerçekleşen bu deprem, belki karada binaları sallamadı ama jeolojik ve ekonomik açıdan büyük bir uyarının sinyallerini verdi. Vatandaşın cebini doğrudan ilgilendiren kısım ise şu: Biz depremi sadece binalar yıkıldığında konuşuyoruz ama bu tip sarsıntılar bölgedeki enerji birikiminin ve olası bir ‘büyük faturanın’ habercisi niteliğinde.
Naci Görür’den Net Uyarı: Girit Şakaya Gelmez
Yer bilimci Prof. Dr. Naci Görür, sarsıntının hemen ardından sosyal medya hesabından adeta bir acil durum notu paylaştı. Görür, bölgedeki hareketliliğin tek bir noktayla sınırlı kalmadığını, 5.9 ve 5.0’lık sarsıntıların birbirini izlediğini belirtti. İşin aslı şu; Girit’in güneydoğusunda yaşanan bu depremler, Helen-Kıbrıs Yayı ve Plini-Strabo zonu denilen, yer kabuğunun en huysuz noktalarından birinde gerçekleşiyor. Görür’ün “Girit adası tehlikeli” uyarısı, sadece bir bilimsel tespit değil, bölgedeki risk yönetiminin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğine dair sert bir çağrıdır.
Ekonomik Fatura Kapıda mı?
Peki, bu sarsıntılar bizim mutfağımıza nasıl yansıyor? Bir ekonomi şefi olarak söyleyeyim: Akdeniz’deki her büyük hareketlilik, bölgedeki turizm algısından sigorta poliçelerine, hatta kıyı şeridindeki emlak değerlerine kadar görünmeyen bir maliyet bindiriyor. Özellikle ‘Helen Yayı’ üzerindeki bu tip gerilimler, uzun vadede bölgedeki lojistik ve enerji hatlarının güvenliğini de tartışmaya açıyor. Deprem sadece binaları yıkmıyor, aynı zamanda belirsizlik yaratarak yatırım iştahını da kesiyor. Bizim gibi deprem kuşağındaki ülkeler için ‘risk primi’ dediğimiz o meşhur canavar, bu tip sarsıntılarla besleniyor.
Plini-Strabo Zonu Nedir, Neden Korkutuyor?
Meseleyi teknik terimlere boğmadan anlatalım: Plini-Strabo zonu, deniz tabanında devasa bir makaslama alanıdır. Burada levhalar birbirini itip kakıyor. Bu bölgedeki hareketlilik, tsunamiden tutun da daha büyük kırılmalara kadar pek çok senaryoyu masada tutuyor. 5.0’lık deprem belki bugün sadece bir haber başlığı, ama yarın daha büyük bir sarsıntının provası olma potansiyeli taşıyor. Naci Görür’ün ısrarla Girit vurgusu yapması, bölgedeki levha hareketlerinin artık ‘kritik eşiğe’ yaklaştığını gösteriyor. Hazırlıklı olmak sadece binaları güçlendirmek değil, aynı zamanda bu ekonomik riskleri de yönetebilmek demektir.
