Ardahan-Ardanuç kara yolunun 3,5 ay süren kar esaretinden kurtulup yeniden açılması elbette sevindirici bir haber. Ama gelin görün ki, bu “açılış” tablosunun arkasında, aylardır hepimizin cebinden çıkan ama kimsenin adını koymadığı koca bir ekonomik fatura yatıyor. Sadece kar küreme araçlarının masrafı değil bu; çok daha fazlası. Ekonominin çarkları, o yol kapalı kaldığı her gün yavaşladı, durdu adeta. Bu duruşun bedelini ise en çok vatandaş ödedi, esnaf ödedi, çiftçi ödedi.
Kapanan Her Yol, Kapanan Her Cep
Şimdi sıkı durun: Ardahan gibi zorlu coğrafyaya sahip bir ilimizde, Ardanuç bağlantısının 3,5 ay kapalı kalması demek, sadece ulaşılamayan bir güzergah demek değil. Bu, bölgenin can damarı olan bir arterin tıkanması demek. Kamyonlar, tırlar, otobüsler alternatif yolları kullanmak zorunda kaldı. Peki bu ne anlama geliyor? Daha uzun mesafeler, daha fazla yakıt tüketimi, dolayısıyla artan nakliye maliyetleri. Bu ek maliyetler, market raflarındaki ürünlerin fiyatına doğrudan yansıdı. Ardahan’dan Ardanuç’a gidecek bir sebze ya da meyve, şimdi iki katı yol yaparak, iki katı yakıt yakarak oraya varıyor. O farkı kim ödüyor? Tabii ki son tüketici, yani siz ve ben. Esnaf, artan nakliye masraflarını karından karşılamak yerine, ürünün fiyatına eklemek zorunda kalıyor. Bu durum, bölgedeki enflasyonun görünmeyen bir itici gücü haline geldi.
Görünmez Maliyetler: Bölgesel Ekonomiye Ağır Darbe
Bir yolun aylarca kapalı kalması, sadece taşıma maliyetlerini artırmaz. Bölgesel ekonomiye vurduğu darbe çok daha derin ve sinsidir. Kış turizmi potansiyeli olan bir bölge düşünün. Yollar kapalıyken oraya kim gidebilir? Oteller boş kaldı, lokantalar sinek avladı, yöresel ürün satan esnaf siftah yapamadı. Üç buçuk ay boyunca bölgeye gelmesi muhtemel on binlerce ziyaretçi ve onların harcayacağı milyonlarca lira havaya uçtu. Tarım ürünleri zamanında pazara ulaşamadı, çiftçinin emeği ya tarlada kaldı ya da değerinin altında satıldı. Hayvan yemleri, ilaçlar, gübreler zamanında köylüye ulaşamadı. Bu, üretim kaybı demek, refah kaybı demek. Bölgedeki küçük ve orta ölçekli işletmeler için bu süreç, adeta bir hayatta kalma mücadelesine dönüştü. Bazıları kepenk indirmek zorunda kaldı, bazıları ise borç batağına saplandı.
Vatandaşın Sırtındaki Ağır Yük
Ekonomik faturanın en ağır kısmı, her zaman olduğu gibi, vatandaşın sırtına biner. Ardahan-Ardanuç yolu kapalıyken, bölge halkı sadece ürünlere daha pahalı erişmekle kalmadı. Acil sağlık hizmetlerine ulaşım zorlaştı, eğitim ve iş için şehir merkezine gitmesi gerekenler ya uzun ve tehlikeli yolları kullandı ya da gidemedi. Bu, yaşam kalitesinde doğrudan bir düşüş anlamına geliyor. Bir hastanın hastaneye ulaşamaması, bir öğrencinin okula gidememesi, bir işçinin işine varamaması… Bunların maddi karşılığı kolay kolay hesaplanamaz ama toplumsal maliyeti korkunçtur. Devletin karla mücadele için harcadığı milyonlarca lira da cabası. O para, başka yerlerde, belki de bölgeye daha iyi yollar, daha güçlü altyapı getirmek için kullanılabilirdi.
Kışın Bedeli Bitmiyor: Geleceğe Yönelik Dersler
Bu tür kapanmalar, bize kış şartlarına dayanıklı altyapı yatırımlarının ne kadar kritik olduğunu bir kez daha hatırlatıyor. Sadece yolu açmak yetmez; o yolun bir daha bu kadar uzun süre kapanmamasını sağlayacak tedbirler almak şart. Tüneller, çığ önleme bariyerleri, daha modern ve güçlü karla mücadele ekipmanları… Bunlar “masraf” kalemleri gibi görünse de, aslında ekonomik çarkların durmamasını sağlayan, çok daha büyük zararların önüne geçen hayati yatırımlardır. Aksi takdirde, her kış aynı hikaye tekrarlanacak ve o görünmez fatura her seferinde daha da kabara kabara hepimizin cebinden çıkmaya devam edecek. Bu coğrafyanın bedeli ağır, ama doğru planlama ve yatırımla bu bedeli hafifletmek mümkün. Önemli olan, ders çıkarmak ve gereğini yapmaktır, yoksa bu fatura katlanarak gelmeye devam eder, benden söylemesi.
