Hatice Günaslan
Reklam Sektöründe Korkutan Tablo
Türkiye’nin dijital dünyasında dönen devasa çarklar, beraberinde korkutucu bir soruyu da gündeme getirdi. 2025 yılı verilerine göre dijital reklam harcamaları 200 milyar TL sınırına dayanırken, bu paranın nereye gittiği ve neleri “büyüttüğü” büyük bir tartışma konusu haline geldi. Sadece bir ticari faaliyet gibi görünen bu harcamalar, aslında toplumsal şiddetin en büyük finans kaynağına dönüşmüş olabilir mi?
200 Milyar TL Nereye Akıyor?
Ekonomide ciddi bir katma değer kaybına yol açan ve cari açık üzerinde baskı oluşturan bu dev bütçe, platformlardaki algoritmaların insafına bırakılmış durumda. Özellikle mobil oyunlar ve sosyal medya mecralarında her geçen gün artan şiddet içerikleri, aslında markaların verdiği bu reklamlarla hayatta kalıyor. Uzmanlar, şirketlerin “erişim” uğruna şiddeti dolaylı yoldan fonladığını savunuyor. Bu durum, sadece ekonomik bir kayıp değil, aynı zamanda geleceğin dijital mimarisini zehirleyen bir sürece dönüşüyor.
Şirketler ‘Şiddeti’ mi Satın Alıyor?
Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, konuya dair çarpıcı bir uyarıda bulunarak, şirketlerin artık şapkayı önüne koyup düşünmesi gerektiğini belirtiyor. Kırık’a göre, reklam veren dev markalar, paralarının hangi videolarda, hangi oyun sahnelerinde veya hangi nefret söylemlerinin yanında gösterildiğini kontrol etmek zorunda. 200 milyar TL gibi devasa bir kaynağın şiddeti körükleyen içeriklere akması, aslında bir toplumu içeriden çürütmek isteyen yapılara verilmiş en büyük ‘hibe’ niteliği taşıyor.
Katma Değer Kaybı ve Dijital Erozyon
Haberin perde arkasında yatan asıl tehlike ise paranın yurt dışına çıkışı ve yerli üretimin bu kaos içinde boğulması. Türkiye’nin reklam bütçeleri, küresel devlerin algoritmalarını beslerken, gençlerimizi ‘şiddet sarmalına’ çeken içeriklerin üretimini de karlı hale getiriyor. Bir oyun platformunda birbirine saldıran karakterler veya sosyal medyada lincin dozunu artıran fenomenler, aslında bu 200 milyar TL’lik pastadan pay alabilmek için daha fazla şiddet üretiyor. Reklam verenlerin bu noktada içerik denetimi yapmaması, şiddetin fonlanması ithamını her geçen gün daha haklı çıkarıyor.
Dijital Dünyada Yeni Bir Denetim Şart
Peki, bu gidişata dur demek mümkün mü? Sadece yasal düzenlemeler değil, reklam verenlerin de etik bir duruş sergilemesi gerekiyor. Marka değerini korumak isteyen bir şirketin, şiddet ve nefret dolu bir dijital ortamda reklamının dönmesi artık bir ‘itibar suikastı’ olarak görülmeli. Vatandaşın cebinden çıkan ve ekonominin can damarı olan bu milyarların, toplumsal huzuru bozmak yerine, eğitici ve yapıcı içeriklere yönlendirilmesi için acil bir dijital reform kapıda bekliyor. Aksi halde, bugün fonlanan şiddet, yarın gerçek dünyada hepimizin kapısını çalacak.
