Hatice Günaslan
Eskişehir, Türkiye’nin ana aktif deprem kuşaklarının tam merkezinde yer almasa da, geçmişte yaşanan sarsıntılar kentin altındaki sinsi tehlikeyi gözler önüne seriyor. Özellikle kentin gevşek ve alüvyonal zemin yapısı, olası bir sarsıntıda yıkım gücünü katlama potansiyeline sahip. Şehir merkezinin içinden geçen Porsuk Çayı ve çevresindeki yüksek yeraltı su seviyesi, uzmanların her fırsatta dikkat çektiği en büyük risk faktörlerinin başında geliyor.
1956 Felaketi: Eskişehir’in En Karanlık Gecesi
Takvimler 20 Şubat 1956 tarihini gösterdiğinde, Eskişehir halkı saat 21.30 sıralarında çok şiddetli bir sarsıntıyla güne acı bir nokta koydu. Kent merkezini ve çevre köyleri doğrudan hedef alan 6.4 büyüklüğündeki bu yıkıcı deprem, doğrudan Eskişehir Fay Zonu üzerinde meydana geldi. Şehrin kendi merkez üssünde ürettiği bu en büyük deprem, yapıları doğrudan etkileyerek arkasında devasa bir enkaz bıraktı.
Sarsıntı bittiğinde ortaya çıkan bilanço korkunç boyutlardaydı. Yapılan hasar tespit çalışmalarında tam 1.379 bina ağır hasar alarak tamamen kullanılamaz hale geldi. Bunun yanı sıra 1.486 bina orta hasarlı, 9 bin 862 bina ise hafif hasarlı olarak kayıtlara geçti. Toplamda 10 binden fazla yapının zarar gördüğü bu büyük afet, kentin yapı güvenliğini ciddi şekilde sorgulattı.
Mucize Can Kaybı ve Değişen Yapı Stoğu
Bu devasa hasara rağmen yaşanan en büyük şans ve mucize, can kaybının sadece 1 kişiyle sınırlı kalması oldu. Depremde 19 kişi yaralanırken, can kaybının azlığı o dönemki yapıların büyük çoğunluğunun az katlı ve esnek ahşap malzemelerden oluşmasıyla açıklandı. Ancak bugün, Eskişehir’in dikey mimariye geçmesi ve nüfus yoğunluğunun artması, geçmişteki bu şanslı tablonun tekrarlanıp tekrarlanmayacağı sorusunu akıllara getiriyor.
Eskişehir Depreme Ne Kadar Hazır?
Jeoloji uzmanları, Eskişehir Fay Zonu’nun hala aktif olduğunu ve periyodik olarak enerji biriktirmeye devam ettiğini vurguluyor. Özellikle zemin sıvılaşması riski taşıyan alüvyonal mahallelerde acilen önlemlerin artırılması gerektiği belirtiliyor. Eskişehir’de güvenli bir gelecek inşa etmek için eski yapı stoğunun hızla taranması, zemin etütlerinin modern standartlara göre yapılması ve kentsel dönüşüm çalışmalarına hız verilmesi büyük önem taşıyor.
Kaynak: Eskisehir
