Hatice Günaslan
Üretim Bandında Metal Yorgunluğu
Rakamlar yalan söylemez; Türkiye ekonomisinin lokomotifi olan sanayi, sessizce değil, gürültüyle yavaşlıyor. TÜİK’in açıkladığı Mart ayı verileri, sadece birer istatistik değil, üretim bandındaki metal yorgunluğunun ve yaklaşan ekonomik fırtınanın en net belgesidir. Yıllık bazdaki yüzde 1,1’lik daralma, pembe tabloların fabrikalarda karşılık bulmadığını kanıtlıyor. Eğer bir ülkede çarklar yavaşlıyorsa, o ülkenin büyüme hikayesi raftaki tozlu bir kitaba dönüşmeye mahkumdur.
İmalat Sanayinde Kan Kaybı Sürüyor
Sanayinin ana omurgası olan imalat sektöründeki yüzde 1,3’lük düşüş, ihracatın ve iç tüketimin ne denli büyük bir dar boğazda olduğunu gösteriyor. Daha da vahimi, madencilik ve taş ocakçılığı sektöründeki yüzde 5,6’lık sert gerilemedir. Ham madde üretiminin bu denli düştüğü bir iklimde, sanayinin geri kalanının ayakta kalması mucize beklemekten farksızdır. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış verilerde aylık yüzde 0,8’lik gerileme ise bu düşüşün geçici bir dalgalanma değil, bir trend olduğunun işaretlerini veriyor.
Enerji Artışı Bir İllüzyon mu?
Verilerdeki tek artış kalemi yüzde 5,8 ile elektrik, gaz ve buhar sektörü. Ancak kimse aldanmasın; enerji üretimindeki bu artış sanayideki verimlilikten değil, maliyetlerin katlanmasından ve hanehalkı tüketimindeki zorunlu harcamalardan besleniyor. Fabrika kapılarındaki kilitler artarken enerji sayaçlarının dönmesi, üretimin değil maliyet krizinin bir yansımasıdır. Arındırılmamış sanayi üretim endeksindeki yüzde 3,3’lük yıllık düşüş ise gerçek tablonun ne kadar karanlık olduğunu makyajsız bir şekilde ortaya koyuyor.
Vatandaşın Cebine Yansıması Ne Olacak?
Bu veriler sadece ekonomistleri ya da sanayicileri ilgilendirmiyor. Sanayi üretimindeki her bir puanlık düşüş, sokağa daha yüksek enflasyon ve azalan istihdam olarak döner. Üretimin azaldığı yerde birim maliyet yükselir; bu da raflardaki fiyat etiketlerinin yeniden yukarı yönlü güncellenmesi demektir. İstihdamın kalesi olan fabrikalar vites küçültürken, genç işsizliği ve geçim derdi için çözüm üretmek imkansız hale gelir. Şimdi sorma sırası bizde: Çarkların durma noktasına geldiği bir düzende, ‘istikrar’ kelimesi ne kadar inandırıcı kalabilir?
