Mehmet Ertürkler
Dünyanın Musluğu Kısılıyor mu?
İstanbul Boğazı bizim için sadece bir manzara değil, aynı zamanda tıkır tıkır işleyen bir kasa. Ancak Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’ndan gelen son rakamlar, bu kasanın sesinin biraz kısıldığını gösteriyor. 2026’nın ilk üç ayında Boğaz’dan geçen gemi sayısı 9 bin 195’te kaldı. ‘Ne var bunda?’ diyebilirsiniz ama geçen yılın aynı döneminde bu rakam 9 bin 351’di. Daha geriye, 2024’e gidelim; orada 10 bin barajı aşılmıştı. Yani birileri vitesi boşa almış, Boğaz üzerindeki trafik giderek seyreliyor.
Dev Gemiler Artık Uğramıyor mu?
İstatistiklerin en can alıcı noktası ise boyutu 300 metreyi aşan o devasa gemilerin bu yıl Boğaz’ı pas geçmesi. Geçen yıl bu devleri görüyorduk, bu yılın ilk çeyreğinde ise esameleri okunmadı. Bu sadece görsel bir eksiklik değil, doğrudan ‘döviz’ demek. Geminin boyu uzadıkça, tonajı arttıkça ödediği geçiş ücreti ve almak zorunda olduğu hizmetlerin bedeli katlanır. Bakıyoruz; geçen gemilerin çoğunluğu 100-150 metre arasındaki orta ölçekli kargo gemileri. Yani büyük balık ağa takılmıyor, bu da doğrudan liman gelirlerinden fener ücretlerine kadar her kalemi etkiliyor.
Kılavuz Kaptan ve Güvenlik Faturası
Boğaz’ın o meşhur akıntısıyla baş etmek her babayiğidin harcı değil. İlk üç ayda geçen 9 bin küsur geminin 5 bin 792’si kılavuz kaptan hizmeti aldı. Bu rakam, emniyet açısından sevindirici olsa da ticari açıdan bakıldığında, toplam geçiş içindeki payının geçen yıllara göre düştüğünü görüyoruz. Özellikle kimyasal yük taşıyan 451 tanker ve 1511 türü belirtilmemiş tanker Boğaz’ın o nazlı sularından geçerken, alınan her güvenlik önlemi hem can hem de mal güvenliğimiz için kritik. Ancak trafik azaldıkça bu hizmetlerden elde edilen gelir de doğal olarak eriyor.
Mart Ayındaki Hareketlilik Yetecek mi?
Yılın en sönük ayı Şubat oldu; sadece 2 bin 687 gemi geçiş yaptı. Mart ayında ise bir toparlanma emaresi görülerek rakam 3 bin 483’e çıktı ve 51 milyon grostonluk bir ağırlık taşındı. Günlük ortalama 102 gemi geçişi kulağa çok gelse de küresel ticaret rotalarının değiştiği, Kızıldeniz’deki krizlerin ve yeni koridor tartışmalarının yaşandığı bu dönemde İstanbul Boğazı’nın kan kaybetmesi masaya yatırılmalı. Vatandaşın cebine giren her kuruşta payı olan bu geçişlerin azalması, küresel resesyonun ayak sesleri mi yoksa rotanın başka yöne kayması mı, hep birlikte göreceğiz.
