Melis Aydan
Sınırları Zorlayan Tıbbi Devrim: Aynı Anda 16 Ameliyat
Türkiye ve dünya tıp tarihi, inanılması güç bir organizasyonla Malatya’da yeniden yazıldı. İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi Karaciğer Nakli Enstitüsü, tıp literatürünün sınırlarını zorlayarak dünyanın ilk eş zamanlı sekizli çapraz karaciğer naklini gerçekleştirdi. Tam 8 verici ve 8 alıcı olmak üzere toplam 16 hastanın aynı anda ameliyat masasına yattığı bu operasyon, tam 22 saat boyunca adeta bir saat gibi işleyen bir koordinasyonla tamamlandı. Ameliyathanelerde 150 kişilik dev bir sağlık ordusu görev yaparken, enstitünün yoğun bakım ve cerrahi kapasitesinin neredeyse tamamı bu tarihi rekor için seferber edildi.
Matematik ve Tıbbın Kusursuz Evliliği: Boston Algoritması
Bu başarı sadece cerrahi bir maharet değil, aynı zamanda kusursuz bir matematiksel modellemenin ürünü. Canlıdan organ nakillerinde en büyük engel olan doku ve kan grubu uyumsuzluğu, Boston College bünyesinde görev yapan Türk ekonomi profesörleri Tayfun Sönmez ve Utku Ünver’in geliştirdiği eşleştirme modeliyle aşıldı. Kan grubu, karaciğer boyutu, anatomik yapı ve verici güvenliği gibi onlarca kritik parametreyi tarayan bu özel algoritma, normal şartlarda birbirine organ veremeyen hastaları bir araya getirerek hayat kurtaran bir zincir oluşturdu. Sistemin en hassas noktası ise zamanlama; zira zincirdeki tek bir kişinin son anda vazgeçmesi veya yaşanacak bir aksaklık tüm operasyonu çökertebilecek bir domino etkisine sahip. Bu yüzden 16 ameliyatın tamamı milimetrik bir senkronizasyonla aynı saniyelerde başlatıldı.
Ölüm Kalım Savaşında Son Çare: Neden Sekizli Zincir?
Operasyonun arkasındaki zorunluluk, sistemdeki acil hasta havuzunun çaresizliğinden doğdu. Karaciğer Nakli Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Sezai Yılmaz, havuzdaki üç hastanın durumunun kritik aşamaya geldiğini, karınlarında ileri derecede sıvı birikmesi, böbrek fonksiyonlarında bozulma ve hatta bir hastanın karaciğer komasına girmesi nedeniyle acil müdahale gerektiğini belirtti. 24 hasta ve 29 donörden oluşan büyük havuzda yapılan yapay zeka destekli analizler, bu üç ağır hastayı da kurtarabilecek tek formülün sekizli bir çapraz nakil olduğunu ortaya koydu. Alınan büyük risk ve gösterilen cesaret, ölümün kıyısındaki hastalar için yeni bir yaşam kapısı araladı.
Dünya Karaciğer Naklinin Yeni Başkenti Malatya
Türkiye’de kadavradan organ bağışı oranlarının yetersiz olması, tıp dünyasını canlı donör yöntemlerinde uzmanlaşmaya itti. Bu alanda küresel bir otoriteye dönüşen Malatya, dünyadaki çapraz karaciğer nakillerinin yaklaşık yüzde 80 ile 90’ını tek başına gerçekleştiriyor. Bugüne kadar merkezde yapılan çapraz nakil sayısı 400’ü aşarken, dünya genelinde bu alanda ikinci sırada yer alan Hindistan’daki en yakın merkezin sadece 100 civarında kalması Malatya’nın eriştiği liderliği kanıtlıyor. Prof. Dr. Yılmaz, sahip oldukları altyapı ve tecrübeyle gelecekte dokuzlu hatta onlu çapraz nakilleri dahi gerçekleştirebilecek güçte olduklarını vurguluyor.
Kaynak: Hürriyet
