Melis Aydan
Sınav Başarısını Engelleyen Gizli Düşman: Kaygı
Milyonlarca genç için geleceğe giden yolun kapısını aralayan sınavlar yaklaşırken, öğrencilerin karşısındaki en büyük engel akademik eksiklikler değil, kontrol edilemeyen sınav kaygısı oluyor. Yoğun stres altında çalışan genç beyinler, sınav anında bildiklerini unutma, odaklanamama ve fiziksel rahatsızlıklar gibi ciddi sorunlarla karşı karşıya kalıyor. Bu durum hem bireysel başarıyı baltalıyor hem de ailelerin yıllarca yaptığı yatırımları tehlikeye atıyor. Uzmanlar, sınav kaygısıyla mücadele etmenin sadece bir psikolojik destek değil, aynı zamanda geleceğe yapılan en kritik yatırım olduğunu vurguluyor.
Bu toplumsal soruna çözüm üretmek amacıyla Toplum Gönüllüleri Vakfı (TOG) ve Menarini Türkiye iş birliğiyle hayata geçirilen “Kaygını Yönet, Potansiyelini Keşfet” projesi, akran dayanışmasıyla gençlere ulaşıyor. Kapsamlı eğitimlerden geçen üniversite öğrencileri, liselilere rehberlik ederek bugüne kadar 3 binden fazla gence ulaştı. Proje danışmanı Klinik Psikolog Alev Kurt Başer, sınav stresini saniyeler içinde dindirecek hayati yöntemleri ve ebeveynlerin düştüğü kritik hataları paylaştı.
Bedenin Alarm Sistemini Susturan 20 Saniyelik Sır
Kaygı anında insan vücudu tehlike altında olduğunu varsayarak savaş veya kaç tepkisi verir. Kalp atışlarının hızlanması, nefes darlığı ve ellerin titremesi bu fiziksel alarmın sonuçlarıdır. Klinik Psikolog Alev Kurt Başer, bu savunma mekanizmasını hızla durdurmanın yolunun “vagus sinirini” uyarmaktan geçtiğini belirtiyor. Sınav öncesinde veya çalışma esnasında kaygının tavan yaptığı anlarda uygulanabilecek pratik çözümler hayat kurtarıyor.
Başer’in önerdiği en etkili yöntemlerin başında, yüzü 20-30 saniye boyunca soğuk suyla yıkamak veya elleri 15-20 saniye soğuk suun altında tutmak geliyor. Enseye soğuk kompres yapmak, mırıldanarak ses tellerini titreten sesler çıkarmak ve ritmik nefes egzersizleri uygulamak, beyne anında “güvendeyim” sinyali gönderiyor ve bedeni sakinleştiriyor.
Zihni Şimdiki Zamana Çapalayan Oryantasyon Tekniği
Korku mevcut bir tehlikeye karşı hissedilirken, kaygı henüz gerçekleşmemiş gelecek ihtimallerinden beslenir. Öğrenciler sınav anında sürekli “Ya yapamazsam?”, “Ya başarısız olursam?” gibi geleceğe yönelik felaket senaryoları içinde kaybolur. Bu yıpratıcı zaman yolculuğunu durdurmak için “oryantasyon” adı verilen bilimsel bir teknik kullanılıyor.
Kaygının yükseldiğini hissettiğiniz anda başınızı sabit tutarak sadece gözlerinizle bulunduğunuz odayı taramaya başlayın. Çevrenizde gördüğünüz nesnelerin ve renklerin isimlerini içinizden sessizce tekrarlayın. Bu basit göz hareketi, zihni hayali gelecek senaryolarından çekip çıkararak gerçek dünyaya ve “şimdiye” odaklanmasını sağlar.
Ebeveynlerin Sıkça Yaptığı ve Süreci Baltalayan Hatalar
Sınav stresi sadece öğrenciyi değil, tüm evi etkisi altına alan bulaşıcı bir duygu durumudur. İnsan beynindeki ayna nöronlar, anne ve babanın kaygısını doğrudan çocuğa aktarır. Birçok veli destek olmaya çalışırken bilmeden sürece zarar veriyor. “Matematiğimiz biraz zayıf ama düzelteceğiz” gibi ifadelerle çocuğun sorumluluğunu üstlenmek, sınırları aşan bir rol karmaşası yaratıyor.
Uzmanlar, ebeveynlerin yıkıcı eleştirilerden kaçınmasını ve çocuğun yapamadıklarına değil, güçlü yönlerine odaklanmasını tavsiye ediyor. Kaygılı bir gence “Bunu kafanda büyütüyorsun” veya “Çok saçma” demek onun duygularını değersizleştirir. Bunun yerine eşit bir zeminde “Şu an ne hissediyorsun? Sana nasıl destek olabilirim?” gibi açık uçlu sorularla yaklaşmak en doğru yöntemdir.
Sosyal Medyada Ücretsiz Rehberlik Fırsatı
Sınav kaygısını yönetmek ve gençlerin gerçek potansiyelini ortaya çıkarmak için başlatılan bu anlamlı projede, aileler ve öğrenciler için kaçırılmayacak bir kaynak sunuluyor. Uzman Psikolog Alev Kurt Başer’in pratik çözüm önerileri ve tekniklerini içeren bilgilendirici videolara, projenin resmi sosyal medya hesapları üzerinden tamamen ücretsiz olarak ulaşılabiliyor. Sınav maratonunda çocuklarına doğru şekilde destek olmak ve bu süreci minimum stresle atlatmak isteyen tüm ailelerin bu içeriklerden faydalanması tavsiye ediliyor.
Kaynak: Hürriyet
