Erkan Dönmez
Washington’da Soğuk Duş Etkisi: Sadıklar ve Hayırsızlar
Amerika Birleşik Devletleri’nde Donald Trump yönetiminin dış politikadaki sert hamleleri, NATO koridorlarında büyük bir yankı uyandırdı. Beyaz Saray’dan sızan bilgilere göre, ABD yönetimi ittifak üyelerini birer birer mercek altına alarak ‘sadık müttefikler’ ve ‘hayırsızlar’ şeklinde ikiye ayıran kritik bir liste hazırladı. Bu sınıflandırma, sadece kağıt üzerinde bir notlandırma değil, ABD’nin gelecekteki askeri yardımlarının ve stratejik ortaklıklarının kiminle devam edeceğinin de açık bir işareti olarak görülüyor.
Kriterlerin Odağında İran ve Savunma Bütçesi Var
Listenin oluşturulma sürecinde en belirleyici kriterin, özellikle İran ile yaşanan gerilim süreçlerinde ABD’ye verilen destek düzeyi olduğu ifade ediliyor. Politico tarafından aktarılan detaylara göre, Washington yönetimi sadece askeri harcamalara bakmakla kalmıyor; aynı zamanda kriz anlarında kimin ABD’nin yanında saf tuttuğunu puanlıyor. Savunma Bakanı Pete Hegseth’in daha önce yaptığı sert uyarılar, bu listenin aslında uzun süredir planlanan bir ‘hesaplaşma’ olduğunu gösteriyor. Hegseth, savunma yükümlülüklerini yerine getirmeyen ve siyasi destekten kaçınan ülkelerin ciddi sonuçlarla karşılaşacağını her fırsatta dile getiriyordu.
Kimler ‘Örnek’ Gösterildi, Kimler Sınıfta Kaldı?
Hazırlanan taslak çalışmada Polonya, Baltık ülkeleri ve Romanya gibi savunma harcamalarını artıran ve ABD askerlerine ev sahipliği yapan ülkeler ‘sadıklar’ kategorisinde başı çekiyor. Bu ülkelerin, Washington nezdinde özel bir statü kazanması ve askeri satışlarda öncelikli hale gelmesi bekleniyor. Öte yandan, Fransa, İspanya ve Birleşik Krallık gibi ülkelerin bazı ABD taleplerine mesafeli duruşu, onları listenin ‘riskli’ bölgesine yerleştirdi. Bu durumun, Avrupa’nın savunma mimarisinde derin çatlaklara yol açabileceği konuşuluyor.
Masadaki Yaptırım Senaryoları Korkutuyor
ABD’nin ‘hayırsız’ olarak damgaladığı ülkelere yönelik planları oldukça radikal görünüyor. Masadaki senaryolar arasında, düşük performans gösteren ülkelerden ABD askerlerinin tamamen çekilmesi, ortak askeri tatbikatların iptal edilmesi ve kritik teknoloji transferlerinin durdurulması yer alıyor. ABD yönetimi, buralardan tasarruf edilecek kaynakların doğrudan ‘sadık’ müttefiklere kaydırılmasını hedefliyor. Askeri uzmanlar, bu sürecin NATO içindeki dayanışma ruhuna zarar verebileceğini belirtse de Beyaz Saray’ın pragmatik ve sert tutumundan taviz vermeyeceği anlaşılıyor.
NATO’nun Geleceği İçin Varoluşsal Bir Test
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin Washington ziyareti öncesi gündeme düşen bu haberler, ittifakın bir yol ayrımında olduğunu gösteriyor. Eski diplomatlar ve stratejistler, Trump’ın bu yaklaşımının NATO’yu ‘parası olanın ve biat edenin’ güvende olduğu bir yapıya dönüştürme riski taşıdığı uyarısında bulunuyor. Ancak Washington, kendi çıkarlarını merkeze alan bu yeni dönemde geri adım atmaya niyetli görünmüyor. Önümüzdeki aylarda bu listenin resmi bir politika haline gelip gelmeyeceği, dünya siyasetinin en sıcak gündem maddesi olmaya devam edecek.
