Hatice Günaslan
Piyasalar derin bir nefes mi alıyor?
Amerika Birleşik Devletleri ve İran hattındaki gerilimde tansiyonu bir nebze olsun düşüren haber, okyanus ötesinden geldi. ABD Başkanı Donald Trump, süresi dolmak üzere olan geçici ateşkesi tek taraflı olarak iki hafta daha uzattığını duyurdu. Bu karar, sadece askeri birlikleri değil, doğrudan sizin cebinizi, marketteki etiketleri ve akaryakıt fiyatlarını da ilgilendiriyor. Orta Doğu’da patlayacak bir kıvılcımın küresel piyasaları nasıl altüst ettiğini geçmiş tecrübelerimizden biliyoruz. Trump’ın bu 14 günlük ek süresi, aslında diplomasiye tanınmış bir ‘yaşam koridoru’ niteliği taşıyor.
Gölge Komutan sahnede: Kararları kim veriyor?
Diplomatik masalarda el sıkışmalar sürerken, Tahran cephesinde asıl iplerin kimin elinde olduğu merak konusu. Analizlerimize göre, ekrandaki siyasetçilerin ötesinde bir isim var: Ahmed Vahidi. Devrim Muhafızları’nın başına geçtikten sonra adeta bir hayalet gibi hareket eden Vahidi, İran’ın bölgedeki tüm vekil güçlerini yöneten asıl beyin olarak biliniyor. Trump’ın uzattığı bu ateşkes süresince Vahidi’nin kapalı kapılar ardında nasıl bir hamle yapacağı, önümüzdeki ay evimizdeki huzurdan tutun, ekonominin gidişatına kadar her şeyi belirleyecek. Çünkü Vahidi, ‘görünmezlik’ doktriniyle hareket ederek saldırı ve savunma hatlarını yeniden kuruyor.
Vatandaşın hayatına etkisi: Savaşın faturası ağır olur
Peki, bu 14 günlük uzatma kararı sokaktaki vatandaşa ne anlatıyor? Eğer bu süre zarfında kalıcı bir uzlaşı çıkmazsa, Orta Doğu’da yeniden yükselen tansiyon enerji maliyetlerinin fırlaması anlamına geliyor. Bölgedeki Hizbullah, Husiler ve diğer grupların kapasitesinin zayıflamış olması bir avantaj gibi görünse de, Vahidi gibi stratejistlerin ‘kontrollü tırmanma’ politikası riskleri taze tutuyor. Şu an için savaşın kapıdan döndüğünü söyleyebiliriz ancak bu sadece iki haftalık bir mühlet. Yatırımcıların ve günlük geçim derdindeki insanların gözü kulağı artık sadece Washington’da değil, Tahran’ın bu sessiz ama derin stratejilerinde olmalı.
Güvenlik mi, diplomasi mi ön planda?
İran tarafında dışişleri bakanlığı ve sivil kurumlar artık tamamen devre dışı kalmış durumda. Ahmed Vahidi’nin geçmişindeki baskıcı ve güvenlik odaklı yaklaşımlar, masada esnek bir müzakere ortamı kurulmasını zorlaştırıyor. Interpol tarafından aranan bir ismin en kritik kararları veriyor olması, uluslararası arenada işlerin ne kadar bıçak sırtı olduğunu kanıtlıyor. Trump bu hamlesiyle ‘zaman kazandım’ dese de, İran’ın ‘tekelleşmiş güç merkezi’ bu süreyi askeri bir tahkimat için mi yoksa gerçekten bir barış teklifi için mi kullanacak? Hepimiz bu sorunun cevabını bekliyoruz. Unutmayın, o bölgede atılan her yanlış adım, yarın sabah sizin hayat kalitenizi doğrudan etkileme potansiyeline sahip.
