Küresel Ekonomide Fay Hattı Kırıldı: Hürmüz’de Abluka Dönemi
Dünya siyaseti ve ekonomisi, daha önce benzeri görülmemiş bir gerilimin eşiğine sürüklendi. ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nı tamamen abluka altına alacaklarını duyurarak küresel piyasalarda adeta bir deprem etkisi yarattı. Tahran yönetimiyle yürütülen barış müzakerelerinin Pakistan’da sonuçsuz kalması üzerine alınan bu karar, sadece askeri bir hamle değil, aynı zamanda dünya genelinde her evin mutfağını ve her aracın deposunu etkileyecek devasa bir ekonomik hesaplaşmanın fitilini ateşledi.
Başkan Trump, donanmaya verdiği talimatla İran bağlantılı gemilerin geçişine izin verilmeyeceğini, boğazdan geçmek isteyen her geminin durdurulup aranacağını net bir dille ifade etti. ‘Cehenneme gönderilecekler’ tehdidiyle vites yükselten Trump, Tahran’ın nükleer programı üzerindeki ısrarını kırmak için en büyük kozunu oynuyor. Ancak bu hamle, dev dalgaların kıyıya vurması gibi, sadece bölgeyi değil tüm dünyayı sarsacak bir belirsizliği beraberinde getiriyor.
Petrol Piyasalarında ‘Kara Pazartesi’ Endişesi
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 12’sinin geçtiği, deyim yerindeyse küresel ekonominin ana damarı. ABD’nin bu damarı sıkma kararı, halihazırda yüksek seyreden enerji fiyatlarını öngörülemez bir noktaya taşıyabilir. Uzmanlar, ablukanın başlamasıyla birlikte petrol varil fiyatlarının rekor seviyelere çıkabileceği konusunda uyarıyor. Asya’daki fabrikalar şimdiden üretim kısıntısına giderken, Avrupa’daki pek çok havalimanında jet yakıtı stokları tükenme noktasına geldi.
Analistlere göre bu durum sadece bir enerji krizi değil, aynı zamanda büyük bir ekonomik daralma riski taşıyor. Katar’ın yüzde 13, Birleşik Arap Emirlikleri’nin yüzde 8 oranında küçülmesinin beklendiği bu yeni dönemde, küresel tedarik zinciri telafisi güç bir yara alabilir. Trump’ın ‘ekonomik baskı’ stratejisi, sıradan vatandaşın hayat pahalılığıyla olan mücadelesini çok daha zorlu bir aşamaya taşıyacak gibi görünüyor.
Pentagon Teyakkuzda: Askeri Çatışma Kapıda mı?
ABD Merkez Komutanlığı, ablukanın Pazartesi günü itibarıyla resmen başlayacağını duyurdu. Bölgede bulunan USS Abraham Lincoln uçak gemisi ve sekiz güdümlü füze destroyeri, açık denizlerde ‘tanker avı’ için pozisyon almış durumda. Ancak madalyonun diğer yüzünde ciddi bir askeri risk bulunuyor. İran’ın elindeki hızlı saldırı botlarının ve deniz mayınlarının, dar bir su yolu olan Hürmüz’de ABD donanmasına karşı ciddi bir asimetrik tehdit oluşturduğu biliniyor.
Emekli askeri yetkililer, ablukayı kurmanın teknik olarak mümkün olduğunu ancak sürdürmenin bir ‘ateş çemberi’ içinde kalmak anlamına gelebileceğini belirtiyor. Devrim Muhafızları’nın hala %60’ı sağlam olan deniz gücü, ABD gemilerini taciz edebilir veya alternatif enerji hatlarını hedef alabilir. Dünya, nefesini tutmuş bir şekilde bu tehlikeli satranç oyununun bir sonraki hamlesini beklerken, Hürmüz Boğazı’ndan yükselen dumanların tüm küresel düzeni değiştirmesi işten bile değil.
