Zeynep Karasu
Pakistan ve Afganistan sınırında son günlerde tırmanan askeri gerilim, bölgedeki kronikleşmiş güvenlik sorunlarını ve insani riskleri bir kez daha dünya gündemine taşıdı. Pakistan ordusunun “Gazap el-Hak” (Gerçek Öfke) adını verdiği operasyonla Kabil, Kandahar ve Paktia gibi stratejik noktaları hava saldırılarıyla hedef alması, bölgedeki sivil yaşamı ve toplumsal sağlığı doğrudan etkiliyor. Islamabad yönetimi, Pakistan Talibanı (TTP) ve DEAŞ bağlantılı hücrelerin Afgan topraklarında barındığını savunurken, Taliban yönetimi ise bu operasyonlara sınır birlikleri üzerinden misilleme yaparak karşılık veriyor. Çatışmaların 2 bin 600 kilometreyi aşan sınır hattına yayılması, bölgedeki insani yardım koridorlarının ve sağlık altyapısının geleceği konusunda ciddi endişeler yaratıyor.
Sınır Hattındaki Gerilimin Anatomisi ve Asimetrik Riskler
Bölgedeki krizin temelinde, 1893 yılında sömürge döneminde çizilen ve Afganistan tarafından resmi olarak tanınmayan Durand Hattı yer alıyor. Bu coğrafi ve siyasi ihtilaf, bölgedeki Peştun nüfusu ikiye bölerek sosyo-kültürel bir travma kaynağına dönüşmüş durumda. Pakistan Savunma Bakanı Khawaja Mohammad Asif’in “Açık savaş halindeyiz” açıklaması, krizin sadece askeri bir operasyon değil, geniş çaplı bir bölgesel çatışma riskine gebe olduğunu gösteriyor. Uzmanlar, Taliban’ın konvansiyonel hava gücü eksikliği nedeniyle kamikaze dronlar ve asimetrik savaş yöntemlerine başvurabileceği konusunda uyarıyor. Bu tür bir evrilme, bölgedeki fiziksel güvenliğin yanı sıra, uzun vadeli psikolojik travmaları ve halk sağlığı krizlerini de beraberinde getirebilir.
Türkiye’de bu tür sınır ötesi operasyonlar ve adli süreçler, uluslararası hukuktan doğan meşru müdafaa hakları ve TBMM tarafından onaylanan askeri tezkereler çerçevesinde titizlikle yürütülür. Operasyon sonrası bölgelerde genellikle adli tıp uzmanları tarafından kimlik tespiti ve otopsi süreçleri gerçekleştirilir, ardından sivil idarenin tesisi için hukuki mekanizmalar devreye girer. Pakistan-Afganistan hattında yaşanan bu karmaşık tabloda da, Türkiye tecrübesinde olduğu gibi insani hukuka riayet ve sivil can kaybının önlenmesi en kritik öncelik olmalıdır. Adli ve askeri otoritelerin sunduğu rakamlar arasındaki çelişkiler ise bölgedeki bilgi kirliliğinin ve propaganda savaşının boyutlarını gözler önüne seriyor.
Diplomasi Masasında Çözüm Arayışları ve İnsani Boyut
Krizin tırmanması üzerine Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, bölge ülkeleriyle yoğun bir telefon trafiği yürüterek Türkiye’nin arabuluculuk ve çözüm odaklı yaklaşımını sergiledi. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres ve komşu ülke İran’dan gelen itidal çağrıları, Ramazan ayının ruhuna uygun olarak barışçıl bir çözüm arayışını vurguluyor. Unutulmamalıdır ki, sınır çatışmalarının en büyük mağdurları her zaman kadınlar, çocuklar ve yaşlılar gibi hassas gruplardır. Bölgesel istikrarın tesisi, sadece silahların susmasıyla değil, aynı zamanda toplumun yeniden iyileşmesi ve güvenli bir yaşam alanının oluşturulmasıyla mümkündür. Diplomasi, bu kronik yaranın tedavisinde en etkili ve en kalıcı ilaç olmaya devam etmektedir.
