Duran Kelleci
Hızlı Zafer Beklentisi Neden Gerçeğe Dönüşmedi?
Küresel siyasetin kalbi Orta Doğu’da atarken, bölgeden gelen son analizler Washington ve Tel Aviv hattında işlerin planlandığı gibi gitmediğini gösteriyor. Uzun süredir devam eden gerilimde, birçok strateji uzmanı İran’ın kısa sürede havlu atacağını ve ekonomik yaptırımların altında ezilerek geri adım atacağını öngörmüştü. Ancak gelinen noktada, Lübnan merkezli Al Mayadeen tarafından paylaşılan analizler, durumun tam tersi bir yöne evrildiğini kanıtlıyor. Trump yönetiminin, İsrail ile birlikte yürüttüğü tam ölçekli baskı stratejisi, Tahran’ın ‘asimetrik savaş’ yönetimiyle karşı karşıya kaldı.
Savaşın kökenlerine baktığımızda 1979 devriminden bu yana süregelen bir ideolojik ve askeri çekişme görüyoruz. Yarım asırlık bu husumet, son yıllarda doğrudan çatışma riskini en üst seviyeye taşıdı. Trump, ABD tarihinde İran’a karşı bu denli doğrudan bir cephe açan ilk lider olarak kayıtlara geçerken, sahada karşılaştığı direnç sadece askeri değil, aynı zamanda derin bir ekonomik ve toplumsal temele dayanıyor. Tahran yönetiminin ‘beyaz bayrak’ çekmemesi, bölgedeki tüm dengeleri kökten değiştirmiş durumda.
İran’ın Direncini Besleyen Üç Stratejik Sütun
Peki, yıllardır süren ağır yaptırımlara rağmen bir ülke nasıl bu kadar ayakta kalabiliyor? Analizler bu sorunun cevabını üç temel başlıkta topluyor. Birincisi, İran’ın dışa bağımlılığı minimize eden ‘kendi kendine yeterlilik’ politikası. Özellikle gıda güvenliği ve savunma sanayisinde atılan adımlar, ülkenin en zor anlarda bile temel ihtiyaçlarını karşılamasını sağladı. Bu durum, halkın günlük yaşamındaki kırılganlığı azalttığı gibi yönetimin elini de güçlendirdi.
İkinci sütun ise iç cephedeki şaşırtıcı birlik duygusu. Batı dünyasında, üst düzey isimlere yapılan operasyonların rejim değişikliğini tetikleyeceği düşünülüyordu. Ancak beklentilerin aksine, bu saldırılar halkın yönetim etrafında daha sıkı kenetlenmesine yol açtı. Üçüncü ve belki de küresel piyasaları en çok ilgilendiren koz ise Hürmüz Boğazı. Dünya petrol sevkiyatının damarı sayılan bu bölge üzerindeki İran etkisi, sadece Washington’ı değil, tüm küresel ekonomiyi tehdit edebilecek bir baskı aracı olarak masada duruyor.
Küresel Ekonomi ve Ateşkes Çıkmazı
Hürmüz Boğazı’ndaki en ufak bir gerilim, dünya genelinde akaryakıt ve enerji maliyetlerinin fırlaması anlamına geliyor. Bu durum, Trump yönetimini hem iç kamuoyunda yükselen enflasyon baskısıyla hem de uluslararası müttefiklerinin ekonomik kaygılarıyla baş başa bıraktı. İslamabad’da yapılması planlanan müzakereler ve geçici ateşkes girişimi de tam olarak bu sıkışmışlığın bir ürünüydü. Ancak ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasından vazgeçmemesi, barış umutlarını bir kez daha rafa kaldırdı.
Şu anki tablo, Netanyahu’nun sağladığı istihbarat ve stratejik yönlendirmelerin ABD’yi zor bir çıkmaza soktuğunu gösteriyor. ‘Hızlı zafer’ vaadiyle yola çıkanların, bugün uzun soluklu ve maliyetli bir yıpratma savaşıyla karşı karşıya olduğu görülüyor. Pakistan’ın arabuluculuk çabaları devam etse de deniz ablukası ve ekonomik baskılar sürdüğü müddetçe, Orta Doğu’da tansiyonun her an yeniden yükselebileceği uyarısı yapılıyor. Bölgedeki bu istikrarsızlık, sadece siyasi bir mesele değil; cebimizdeki paradan sofradaki ekmeğe kadar hepimizi etkileyen küresel bir kriz potansiyeli taşıyor.
