Melis Aydan
Modern insan sürekli daha fazlasını istiyor. Lüks arabalar, devasa evler ve bitmek bilmeyen tüketim çılgınlığı… Ancak tüm bunlara rağmen içimizdeki o derin boşluk bir türlü kapanmıyor. Psikologlar her gün yeni terapiler üretirken, Anadolu irfanı yüzyıllar öncesinden bu derdin reçetesini çoktan yazmıştı. Ruhsal doyuma ulaşmanın, huzur bulmanın ve gerçekten özgürleşmenin yolu tek bir kavramda gizli: Zühd. Fakat bu kavram hakkında bildiğiniz her şey tamamen yanlış olabilir.
Dünya Malını Elinin Tersiyle İtenlerin Yolu
Zühd, en yalın tanımıyla azla yetinmeyi bilmek, dünya malında gözü olmamak ve kalbini geçici heveslerden arındırarak ebedi olana yönelmektir. Bu felsefeyi benimseyen kişilere zahid ya da züht denir. Tasavvuf kültürünün temel taşlarından biri olan bu yaşam tarzı dindar, mümin, mütedeyyin ve musalli gibi kavramlarla yakından ilişkilidir. Ancak zühd sahibi olmak, sadece bir köşeye çekilip ibadet etmekle sınırlı değildir. Anadolu insanının yardımlaşma ruhunda, komşusu açken tok yatmama düsturunda bu asil duruşun izlerini görmek mümkündür. Gerçek zühd, elindekini paylaşabilmek ve dünyaya köle olmamaktır.
Zahid ile Rind Arasındaki İnce Çizgi Ne?
Peki, her zühd sahibi gerçekten hakikate ulaşabilir mi? İşte bu noktada tasavvuf dünyası çok sert bir ayrım yapar. Divan edebiyatında ve tasavvufi düşüncede zahid ile rind sürekli karşı karşıya getirilir. Zahid, dini sadece şekilsel kurallardan ibaret gören, derinleşemeyen kişiyi temsil ederken; rind, hem ibadetini yapan hem de varoluşun gizemleri üzerine derin derin düşünen kişidir. Bu yüzden tasavvufta bazı zühd sahipleri için ehl-i zahir yani sadece dış görünüşe takılanlar ya da ehl-i resm yani taklitçi inanç sahipleri denilerek eleştiriler yöneltilmiştir. Hakiki inanç, taklitten sıyrılıp tahkike, yani derin bir idrake ulaşmayı gerektirir.
Modern Dünyada Özümüze Dönüş Rehberi
Bugün Batı dünyasının minimalizm ya da sadelik adı altında pazarladığı yaşam tarzı, aslında bizim topraklarımızın bin yıllık mirasıdır. Vaktinin çoğunu ibadetle, iyilikle ve tefekkürle geçiren o eski toprak insanların huzuru, eşyalara değil insana değer vermelerinden geliyordu. Tıpkı eski zamanlarda yaşayan ve ömrünü iyiliğe adayan İsmail Efendi gibi müstesna şahsiyetlerin yaptığı gibi, zühd felsefesini hayatımıza entegre etmek bizi modern çağın buhranlarından kurtaracak yegane reçetedir. Kendi iç dünyanıza dönmek ve gerçek zenginliği keşfetmek için bu kadim mirasa kulak vermenin tam zamanı.
Kaynak: Hürriyet
